(ERGO) – In ka badan labo boqol oo qoys oo ka soo barakacay miyiga gobolka Mudug markii roob la’aan ay ka laysay xoolo ay dhaqanayeen ayaa nolol xumo aad u liidata ku wajahaya xeryo ku yaalla magaalada Gaalkacyo oo ay ku biireen labadii bil ee la soo dhaafay.
Fardowso Nuur Maxamed oo ka mid ah waxay sheegtay inay cunno, biyo iyo hoy u la’dahay carruurteeda oo lix ah tan iyo bishii Abriil oo ay soo gaartay xerada Xoriyo.
Waxay tilmaantay in ay ku tiirsan yihiin wax ay ku caawiyaan dadkii xerada sii deganaa oo aan iyaguna wax wayn dhaamin.
Maalmaha qaar oo ay wayso wax taageero ah ayay sheegtay in ay ku qasbanaadaan in ay qatooyo ku joogaaan.
Waxay tilmaantay in xerada ay yimaadeen iyaga oo gacan maran aysanna ka aqoon magaalada dad ay caawinaad ka dalbadaan.
“Cuntada mar waan helnaa, marna waan weynaa. Xalay carruurtayda casho uma karin, mana hayo wax aan siiyo. Gaajo ayay la ooyayaan, aniguna wax aan u qabto ma awoodo. Shaqo ma lihi, mana jiro aabbe u shaqeeya oo noloshooda ka kafaala qaada.”
“Waxa keliya ee aan sameeyo waa inaan guri-guri u wareego anigoo baryaya si aan u helo wax ay carruurtaydu cunaan.”
Fardawso oo kaligeed korisa carruurta oo lagu furay aanan lagu daryeelin ayaa sheegtay in xaaladda ilmaheeda ay ka sii darayso marba marka ka dnbaysa.
Waxay xustay in ay qarka u saaran yihiin nafaqo darro maaddaama aysan inta badan helin cunno ku filan oo nafaqo leh.
Waxay tilmaantay in ay isku dayday in magaalada ay dayn uga raadiso caano iyo khudaar ay siiso balse ganacsatadu ay u diidaan in ay daynsiiyaan maaddaama aysan aqoon u lahayn.
Sidoo kale waxay sheegaty in xerada ay ka jirto qandho aysan aqoon iyo hargan daran kuwaas oo dhamaan ilmaha kaga dhacay una sii nugleeyay xaaladda.
Waxay sheegtay in qandhada haysa carruurteeda ay uga shakisay malaariyo ka dhalatay keeno xerada ka jirta, balse aysan hayn dhaqaaale ay ku gayso goob caafimaad.
Waxay intaas ku dartay in ay wajahayaan hoy la’aan oo iyada iyo carruurteeda ay seexdaan buush yar oo aan wada qaadin kana samaysan calalo iyo qoryo aan dhaxan iyo qorrax toonna celin karin.
“Hoygeenna waa buush aan amni lahayn. Tuugo ayaa xerada timaad qofkii wax xadaya gadaal ayuu ka daloolin karaa buushka wuuna soo geli karaa.
Sidaas darteed habeenkii oo dhan waan soo jeednaa annagoo ka baqayna in nala soo dhaco ama carruurta nala waxyeelleeyo.”
Fardawso ayaa sheegtay in qoyskeeda uu ka soo barakacay miyiga deegaanka Saaxaqurun ee gobolka mudug markii 50 ari ah oo ay dhaqanayeen ahaana waxa kaliya ee ay ku tiirsaneed noloshooda uu ku dhaafay daaq la’aan ka dhalatay roob yari jirtay saddex sano.
Waxay tilmaamay in si ay uga saarto xaaladda adag carruurteeda ay maalinta oo dhan ku wareegto magaalada iyada oo raadinaysa cid ay u qabato shaqooyin nadaafad ah.
Waxay inta badan soo laabataa iyada oo aan waxba helin. Waxay u sababaysay in dadku aysan u lahayn aqoon, si sahlana aysan ku siinayn shaqada.
Haweenaydaan oo ah 43 saddex jir nolosheeda oo dhan ku soo qaadatay xoolodhaqasho ayaa sheegtay in xilligaan ay reerkeedu wajahayaan nolol xumaddii ugu darnayd ee ay abid mutaan.
waxay intaas raacisay in ay filaysay markii ay xerada imaanaysay in ay heli doonto gargaar balse illaa iyo wadda aysan helin.
Xoolodhaqatada ku nool gobolka Mudug ayaa intooda badan ka siman nolol xumada ka dhalatay roob yarida soo laalaabatay oo meesha ka saartay xoolihii ay dhqanayeen.
Waxay ku qasbanaadeen in ay ku biiraan xeryaha halkaas oo ay ku haystaan dhibaatooyin isbiirsaday.
Xaawo Aadan Diirshe oo ka mid ah waxay sheegtay in muddo labo bil ah oo ay joogto xerada Xoriyo ay carruurteeda u la’adahay cunno iyo hoy ku filan.
Waxay xustay in markii ugu horraysay nolosheeda ay caawinaad waysiisato dadka magaalada deggan kuwaas oo aan si joogto ah wax u siin.
Waxay tilmaantay in ilmaheeda oo ka ugu yar jiro afar sano ay mararka qaar qatooyo ku joogaan habeen iyo maalin.
Waxay intaas ku dartay in korinta ilmaha ay kali ku noqotay markii saddex sano ka hor uu aabahii reerku u geeriyooday cudur aysan aqoon.
Dhanka kale waxay intaas ku dartay in dhibaato xooggan ay ku qabaan helidda biyaha. Sababta ayaa ah in hal tubbo oo xerada oo dhan laga cabayay ay go’an tahay muddo bil iyo bar ah markii dadka xerada deggan ay bixin waayeen lacagta biyaha.
“Biyaha ayaan dayn badan ku leenahay. Tan iyo markii aan soo degnay, lacagtii biyaha waa la bixin waayay, waxaana maalin walba nagu cadaadiya xafiiska biyaha.”
“Mar waa la jaraa, marna waa la xiraa. Dhowr maalmood ayaan biyaha isticmaali la’nahay, dayntuna way badan tahay, mana hayno awood aan ku bixino.”
Xaawo ayaa sheegtay in markii ay imanaysay xerada ay filaysay in ay heli doonto nolol dhaanta tii ay ku jireen, balse ay ku hungowday damacaas.
Haweenaydaan oo ah 39 jir ayaa sheegtay in sidoo kale aysan lahayn xirfad ay magaalada uga shaqaysan karto si ay xaaladda adag uga saarto carruurteeda.
Waxay sheegtay in nolol xumada ay u dheertay dhibaato ay ku qabto daymo ay labaddii sano ee la soo dhaafay ku yeesheen dukaammo ku yalala magalada Gaakacyo oo ay raashin ka amaahan jirtay.
Waxay xustay in horraantii sanadkaan ay ka joojiyeen dayn cusub in ay qaadato maalin kasta ay soo waydiiyaan ayna ugu hanjabaan in ay xirayaan haddii aysan dhaqso u bixin.
“Daymo badan ayaa la igu leeyahay. Waxaan raashin amaah uga qaadan jiray ganacsatada, waxaana hadda la igu leeyahay $280 iyo $50.
Ganacsatadii ayaa iga dalbaday inaan daynta bixiyo, balse lacag ma hayo. Waxay ii sheegtay inaanan raashin kale qaadan karin ilaa aan dayntii hore bixiyo.
Dayntu culays weyn ayay igu haysaa, mana awoodo inaan raashin kale amaah ku soo qaato.”
Qoyska Xaawo ayaa ka soo barakacay miyiga magaalaada Gaalkacyo markii ay daaq la’aan darteed ku dhaafeen 70 ari ah oo ay dhaqanayeen. Xaladdaas ayaana badday in ay galaan nolol adag oo aysan weligood mudan.
Xaaladdaas ayaa ah mid ay ka siman yihiin dhamaan daka barakacay oo ku kala biiray xeryaha Sahan, Mudud iyo Dooxo sida ay sheegtay Xamdi Siciid Yuusuf oo ka mid ah maamulka xeryaha.
Waxay xustay in saddexdii bil ee ugu danbeeyay ay diiwan geliyeen 254 qoys oo barakc cusub ah welina ay imanayaan.
Waxay xustay in dadka yimid ay dulsaar ku noqdeen kuwii horay u daganaa ayna dhamaantood isla galeen duruuf isku mid ah.
Waxay ka dayrisay sida ay noqon karato xaaladda dadkaan haddii aysan si degdeg ah u helin gargaar.
Roob la’aanta ku soo noqnotay gobolada dhexe ee Soomaliya ayaa sabab u noqday in kumanaan qoys ay galaan duruufo nololeed oo adag, markii ay xoolaha oo ahaa ishooda dhaqaale ay ka dhamaadeen.
