(ERGO) – Rooda Xasan Aw Axmed waxay cunno ku filan u la’dahay qoyskeeda toban ah. Waxaa kow bishan ka xirantay meherad ganacsi oo ay ku iibin jirtay khudaar iyo cunnooyin bisil oo waddani ah.
Waxaa meesha ka baxday lacag u dhaxaysa afar ilaa lix doollar oo ay maalinle uga heli jirtay shaqadeeda, taas oo ay ku maaraynaysay baahiyaha aasaasiga ah ee reerka.
Xaaladdan ayay galeen markii waddo bannayn ay hormuud u ahayd Dawladda Hoose ee Hargeysa ay saamaysay ganacsigeeda iyo 69 kale.
Rooda ayaa sheegtay inaan la siin dhul kale. Waxaa u dheer inaysan awoodin inay meel kiraysato.
Haweeneydan oo uu qoysku keligeed ku tiirsanaa weli ka quusan la’ halkii ay ku ganacsanaysay oo ay shaqo ka wadaan gawaarida wax dhisaya iyo shaqaale.
“Wallaahi cagaftii baa naga qaaday. Meheradihii way naga dumeen alaabtii waataas oo way isku dul rasaysan tahay. Dee imika iyo haatanna waadigaa arkaya xaaladdii halkay marayso. Wax taakulayn ah maanaan, waxba noomay ballanqaadin dawladdu.”
Burburka ku yimid ganacsigeeda wuxuu ku soo beegmay xilli qoyskeeda ay horay ula halgamayeen duruufo is-biirsaday.
Rooda ayaa sheegtay in wiilkeeda 26 jir ah kaas oo iyadana oo aan oggayn ka tahriibay uu lix bilood Liibiya ugu yahay magafe. Xaaladdiisa ayay tilmaamtay inay ka sii darayso marba marka ka danbaysa.
Waxaa soo waca kooxaha haysta iyaga oo jirdilaya si ay degdeg ugu bixiso lacag madax-furasho ah oo ay sii dayntiisa ku xireen, taas oo aysan awoodin bixinteeda.
Ehelkeeda ayay xustay inay yihiin danyar aan caawin karin. Waxaa intaas u wehelisa saygeeda oo sariir-yaal ah.
Lix bil ka hor ayay sheegtay inuu ku soo booday cudurka qallalka sida xaqiijisay dhaqtar markii danbe loo geeyay oo baaray.
Rooda ayaa tilmaamtay in xaaladahan oo feker ku hayay ay u raacday in halkii il ee daqli ay waayeen, taas oo ku kordhisay culeysyadii nolosha ee haystay iyada iyo qoyskeeda.
“Waliba sidaasuu aniga inan yari iga tahriibay, odaygii iga bukaayoo askari buu ahaayoo uu igaga dhacay faalig dee saasay xaaladayadu maraysaa.
Kun Shillin oo lacaga loo hayn maxaad u malayn xaaladiisa. Dee ilaahay uun baa gargaari kara.”
Rooda waxay xustay in dhaqaalaha ay ka heli jireen ganacsigan uu si wanaagsan ugu filnaa daboolidda baahiyaha nolol maalmeedka qoyskeeda.
Hase yeeshee, tan iyo markii ganacsigeedii joogsaday, xaaladooda nololeed ayaa hoos dhacday maaddaama ay dabka ku shidan jireen waxa maalinlaha u soo gala.
Qoyskeeda oo in badan 20 sano barakac ku ahaa magaalada Hargeysa ayay sheegtay inay hadda wajahayaan xaaladdii ugu adkayd.
Filashadeeda ayaa ahayd inay ganacsigan kaga baxdo xerada balse hadda waxay joogtaa quus.
Dhamaan qoysaska ay ganacsiyadooda saamaysay waddo bixinta ayaa ka siman duruufaha dhaqaale ee ka dhashay.
Yusur Muxumed Buuni, oo 94 jir ah ayaa sheegtay in qoyskeeda oo ka kooban sagaal qof ay noloshoodu ku tiirsanayd maqaaxi yar oo ay shaaha ku karin jireen, balse hadda meesha ka baxday.
Haweeneydan ayaa tilmaamtay inaysan jirin cid kale oo u shaqaysa reerka. Noloshooda ayaa ku tiirsanayd shan doollar oo ay maalinle u helaysay, taas oo ka caawin jirtay daboolidda baahiyaha oo ay cunnadu ugu horreyso, kuwaas oo hadda ku soo wada furmay.
“Ma shaqaysano maqaaxidaa yar baanu ku meermeeraa waanu ka helaynoo maalintii waxaanu ka helaynay intaan aqalka dhan la fujin een la dumin konton kun oo Somaliland Shilling ah oo wuu na deeqayoo wuu nagu filaa. Imikana waa iska joognaa uun Baraka alle. Wax hagaagsan kama helo samir uun baanu ku noolahay wallaahi.”
Yusur ayaa sheegtay inuu u joogto wiil ay dhashay oo dhimir-ka jirran muddo saddex sano ah, kaas oo u baahan daryeel dheeraad ah. Waxay tilmaamtay inay dawooyin iyo wixii kale ee uu u baahdo ay uga gadaysay faa’iida ganacsigeeda balse hadda ay gacan maran tahay.
Waxaa culeyska ku sii kordhinaya jirradiisa iyo masuuliyadda qoyska oo saaran iyada oo da’daas ah.
Wiilkeeda labaad oo dhismaha ka shaqayn jiray ayaa ka kabi jiray nolosha balse hadda wax shaqo ah ma hayo sabab la xiriirta inuu waayay cid hawl u dirsata shaqooyinka magaalada oo yaraaday darteed.
Qoysaska waddo bixintu ay saamaysay ayaa isugu jira kuwo wada waayay meelihii ay ku ganacsanayeen markii ay jidka ka mid noqdeen, halka kuwo kale ay u hareen meelo ciriiri ah oo aan ku filnayn.
Dawladda Hoose ayaa ka gaabsatay bixinta macmuulaad ku saabsan saamaynta ka dhalatay waddo samaynta iyo inay qorsho kale u hayso dadkan.
Cabdirisaaq Cabdillaahi Ismaaciil, oo ah xoghayaha Guddoomiyaha xerada State House, ayaa tilmaamay in arrintay ay keentay saamayn dhaqaale oo muuqata.
Wuxuu sheegay inay dadkii waayeen meel kale oo ay si bilaash ah ugu ganacsan karaan.
“Shaqadii baa istaagtay dadkiina intan yar buu ku noolaayee meesha ka soo baxaysaa. Dhaqaale la’aan badan bay saamaysay waddo furistaasu. Markaa wallaahi dhaqaale darro faro badan bay keentay.”
Cabdirisaaq ayaa xusay in markii la dumiyay ganacsiyadan yaryar, ay qoysaskii ay noloshoodu ku tiirsanayd ay la kulmeen xaalad dhaqaale oo aad u adag.
Wuxuu sheegay in qaar badan oo ka mid ah qoysaskaasi ay maanta ku adag tahay in ay helaan nolol-maalmeedkooda aasaasiga ah.
“Wallaahi dab imika maba shitaanba. Meheradiina marka laga dumiyay, carruurtiina halkan u taagan tahay, iskuulkii u taagan yahay ee biyihii u taagan yihiin waad garan karaysaa qof meheradiina ka xidhan tay. Baahida iyo dhaqaale la’aanta annaga aad bay noo saamaysaa.”
Burburka ganacsiyada qoysaskan oo deggan xerada State House waxay keentay inay dabooli kari waayaan baahiyahooda lagama maarmaanka ah.
Waxay u baahan yihiin in loo raadiyo xal u fududeeya inay ka soo kabtaan dhaqaale burburka ka dhacay ee saameeyay iyaga iyo nolosha iyo waxbarashada carruurtooda.
