(ERGO) – Beeraleyda deegaanka Jarran oo hoos taga degmada Afgooye ayaa wax soo saarka beerahoodu uu kordhay, markii in badan oo ka mid ah ay billaabeen in waraabka beeraha ay u adeeg sadaan tamarta cadceedda ku shaqeysa.
Waxay tilmaameen in arrintan ay xoogga saareen, markii ay dhaqaale ahaan ku adkaatay iibinta joogtada ah ee shidaalka oo qiimahiisu kordhay.
Tamarta cadceedda ku shaqeysa ayay xuseen inay lacagta bixiyaan marka koowaad oo ay soo gadanayaan, kadibna ay si bilaash ah ugu waraabsadaan beeraha marka kasta oo ay u baahdaan.
Markii hore waxay adeegsanjireen matoorada shidaalka ku shaqeeya matoorrada, kaas oo ay boqollaal Doollar uga bixi jireen.
Maxamed Nuur Isxaaq oo leh beer afar hektar ah ayaa Raadiyow Ergo u sheegay in isticmaalka tamarta cadceedda uu u hor seeday in wax soo saarkiisu kordho in ka badan labo jibbaar, tan iyo markii uu soo gatay bishii Jannaayo ee sanadkan.
Wuxuu tilmaamay in halkii mar oo uu waraabiyo beerta uu ku bixin jiray lacag u dhexeysa $100 illaa $150, halka maanta aysan uga bixin wax lacag ah.
Dhaqaalaha oo ku yaraa darteed ayuu sheegay in dantu ku qasbi jirtay inuusan waraabin dalagyada oo biyo u baahan, taasina ay keeni jirtay in wax soo saarkiisu hoos u dhaco.
Wuxuu xusay in ugu yaraan labo mar uu hadda bishii waraabiyo beertiisa, halka markii hore uu labadii bilba mar waraabin jiray.
Basal, yaanyo, basbaas, ansalaato, kabsar caleen, galley iyo digir oo ah dalagyadii ugu dambeeyay oo u soo go’ay bishii June ayuu sheegay inuu ka helay faa’ido gaareysa $3,000.
Sida uu xusay waa dhaqaale ka badan boqolkiiba labo boqol, markii uu adeegsan jiray matoorka ku shaqeeya shidaalka.
“Markii aan waayo lacag aan ku iibsado shidaalka waxaan ku qasbanaan jiray inaan dib u dhigo waraabka, taas oo saameyn ku yeelan jirtay dalagyada, gaar ahaan xilliyada ay u baahan yihiin biyaha.”
Maxamed ayaa xusay in hadda uusan ka warwarin waraabka beertiisa. Isbedelkaas waxaa u hor seeday Soollar qiimahiisu yahay $4,600. Lacagtaas oo kun ka mid ah lagu lahaa ayuu sheegay inuu iska bixiyay.
Faa’idada uu ka helo dalagyada u soo go’a ayuu tilmaamay inuu ka keydsaday dhaqaale gaaraya $1,700.
Sanooyin dhowr ah oo uu beeraley yahay ayuu sheegay inuusan waligiis keydsan dhaqaale intan la eg, iyadoo uu xusay in waxa soo gali jiray aysan ka badnaan jirin inuu ku maareeyo nolosha qoyskiisa oo ka kooban siddeed qof.
Sababta wuxuu ku sheegay in wax soo saarkiisu yaraa, ayna badneyd lacagta uga bixi jirtay iibinta shidaalka.
Wuxuu intaas ku daray in mar hore uu billaabi lahaa isticmaalka Soollarka, balse uusan fahamsaneyn muhiimadda uu leeyahay.
Waa go’aan ku dhashay markii ay ku dheeri galiyeen beeraley dariskiisa ah oo uga horreysay adeegsiga tamartan.
“Waxaan go’aansaday in maalgalintaan aan sameeyo, sababta oo ah waxaa ii muuqatay in mustaqbalka iga yareyn doonto qarashaadka faraha badan. Lacagta waxaan ka helay dakhli iga soo galay beeraha oo aan keydsaday.”
Deegaanka Jarran ayay dadkiisu u badan yihiin beeraley ku tiirsan biyaha webiga Shabeelle. Dalagyada u soo go’a ayay u iib geeyaan suuqyada gobolada Banaadir iyo Shabeellaha Hoose.
Ka faa’ideysiga tamarta cadceedda oo fahamkeedu xoogeysanayo ayaa qeyb ka qaadaneysa in beeraleyda uu ka mid yahay Maxamed Nuur ay sameeyaan kobac dhaqaale oo joogta ah, ayna xoogga saaraan iibsashada abuurka, daawooyinka nafaqada iyo sunta cayayaanka.
“Beertu waxay ii tahay isha kaliya dhaqaale ee aan ku taageero qoyskeyga. Waxaan isku dayaa faa’idada inaan qeyb keydsado markasta, si aan ugu isticmaalo xaaladaha deg degga ah ama horumarinta beerteyda.”
Ninkan ayaa intaas ku daray inuu qorsheynayo inuu soo gato soollar ku kacaya kummanaan Doollar, maadaama uu hadda isticmaalo mid awoodiisu yartahay.
Dhanka kale Maxamed Cabdi Xasan oo muddo 15 sano ah beeraley ah. Wuxuu ka mid yahay dadka ku nool tuulada Jarran ee ka faa’ideysanaya tamarta cadceedda.
Bishii Maarso ee sanadkan ayuu iibsaday Soollar, si meesha uu uga saaro kharashaad badan oo ku baxayay shidaalka.
Wuxuu tilmaamay in shan bil oo uu isticmaalayo qalabkan aysan wax lacag ah uga bixin waraabka, halka markii hore uu xusay in markasta oo uu waraabinayo beerta uu soo gadan jiray shidaal qiimahiisu u dhexeeyo $300 illaa $500.
Maxamed Cabdi ayaa sheegay in qalabka Soolar-ka uu ku soo iibsaday $4,500 oo shan boqol oo ka mid ah ay aheyd deyn uu iska bixiyay bishii May.
“Waxa ugu weyn ee igu dhiirrigeliyay waa kharashka badan ee shidaalka iyo dhibaatada mararka qaar ka dhalan jirtay helitaanka lacagta shidaalka. Sidaas darteed waxaan raadiyay xal joogto ah oo ii sahlaya inaan beerta si wanaagsan u maareeyo. Markii aan billaabay isticmaalka Soollarka waxaan arkay in waraabkii uu fududaaday, qarashkiina uu yaraaday.”
Wuxuu sheegay in hadda uu si joogto ah u waraabsado beerta, isla markaana uusan ka welwelin kororka qiimaha shidaalka ama helitaankiisa.
Dalagyadii u dambeeyay waxay u soo go’een bishii June. Wuxuu ka faa’iday $3,000. Kala bar lacagtaas ayuu sheegay inuu keydsaday.
Maxamed oo ah aabbaha lix carruur ah ayaa nolosha qoyska ka dabara beerta. Waa deegaan, isagoo waxbarashada carruurta iyo maareynta qoyska ku bixiya bishii lacag dhan $350, sida uu tilmaamay.
Maxamed ayaa sheegay inuu ku jiro waayihiisii ugu wanaagsanaa nolosha iyo dhanka wax soo saarka beerta.
“Hadana lacagtii aan ku iibsan jiray shidaalka waxaan u isticmaalaa horumarinta beerta, waxaan ku iibsadaa, abuur tayo leh, bacrimin, daawooyinka dalagga iyo waxyaabo kale oo kordhiya wax soo saarka.”
Beeraleyda qaar ayaa isla soo gata qalabka Soollarka, halka kuwo kale ay kaligood soo iibsadaan. Waa mid ku xiran qofka iyo awoodiisa dhaqaale.
Guddoomiyaha beeraleyda deegaanka Jarran ee gobolka Shabeellaha Hoose ayaa Raadiyow Ergo u sheegay in isticmaalka Soolarku uu sii kordhayo, maadaama beeraleydu ay arkeen faa’iidooyinka uu u leeyahay waraabka iyo yareynta kharashaadka.
Wuxuu xusay in illaa iyo hadda ay isticmaalaan 90 beeraley ah. Waa tiro yar marka la barbar dhigo beeraleyda deegaanka.
Wuxuu intaas ku daray in lagama maarmaan ay tahay in beeraleydu helaan teegeero dhanka qarashka iyo aqoonta ah, si tiro badan ay uga faa’iideystaan.
“Wax-soo-saarka beeraha waxaa ka muuqda isbeddel wanaagsan. Beeraleydu waxay heleen waraab joogto ah. Waxaa loo baahan yahay maalgelin, tababar iyo taageero loo fidiyo beeraleyda si loo ballaariyo isticmaalka tamarta cadceedda.”
“Waxaan rajeynaynaa in beeraha Soomaaliya ay horumar sameeyaan, beeraleyduna helaan wax-soo-saar badan iyagoo adeegsanaya tamar nadiif ah.”
Cadceeddu waa mid joogta ah oo laga heli karo tamar awood leh oo looga faa’ideysan karo waraabka beeraha, balse waxaaa lagama maarmaan ah in dadku helaan xasilooni amni, maadaama ay ku adag tahay inay la guur guuraan agabkan ama ay dib u iibsadaan haddii ay wax yeelo gaarto.
