(ERGO) – Biyo yari iyo cunno xumo ayay wajahayaan boqollaal qoys oo xoolahooda ula soo guuray deegaanka Ooman oo 45 km dhanka bari ka xigta magaalada Gaalkacyo ee gobolka Mudug.
Qoysaskan ayaa sanad ka hor ay intooda badan ka soo tagay deegaanno ka tirsan gobolka markii abaar ka jirtay ay saameysay deegaannadooda.
Waxaa ka mid ah qoyska Cibaado Cali Salaad oo soo maciin-biday magaalada si ay u helaan nolol fiican. Sheegtay inay la kulmeen xaalad adag oo dhanka nolosha ah.
Waxaa ku adag helista biyaha oo halkii fuusto lagu shubo $3. Lacagtaas oo aysan awoodin ayaa ku kalliftay inay maalin walba u socoto meel masaafo ahaan u jirta labo km si ay uga soo dhaansato biyaha ay ku nool yihiin. Biyahaas ayay sheegtay inaysan qoyskeeda ku filnayn.
“Biyaha ceelka laga soo qaado waxay noogu imaadaan gaariga baan fuusto saaranaa; fuustadaas waxay ku timaadaa 3 doollar: hal doolar waxaa qaata matoorka, 2 doollar gaariga naga qaata; mana noo xasilaan iyaga dhan isbuuc nooma gaaraan marka biyihii kuu xasanaadi maayaan waa reer xaas ah waxbaa ku qabsaneysaa isbuuc nooma gaaraan haddana tabtii oo kale ayaa lagu soo qaadaa misne waa lagu soo qaadaa tabtii oo kale, hadda ilaa sannad ka badan buu socdaa sannad ku dhow buu motoorka noo qodan yahya saas baan ku wadnaa. marar bay baabuurtu naga diidaan deyn marka ay deyn ku gaarto.”
Cibaado ayaa sheegtay in ari ay haysato oo afartan neef uu uga haray abaarta isla markaana ay la timid magaalada si ay ugu hesho wax ay siiso. Sanad ka hor waxay lahayd tiro ari ah intooda badan ay uga baabba’een biyo yarida iyo daaq-xumada gobolka ka jirta.
Haweenaydan oo haysata siddeed carruur ah ayaa sheegtay inay ka soo guurtay deeganka Xajuub-suufi oo Mudug ka tirsan
Suuq-xumida xoolaha ee ka jirta magaalada ayay xustay inay saameysay cunno helistooda, maaddama ay xoolaha ku tiirsanaayeen. Waxay sheegtay Cibaado inay isku mid ay uga welwesho biyaha iyo cunnada oo aysan ka haqa-beelin.
Xaaladda ayaa ku sii adkaaday markii saygeeda oo mar mar ka shaqeyn jiray dhagaxda uu dhabar xanuun ka qaaday sida ay sheegtay. Hadda iyada oo kaliya ayaa qoyska u raadisa wixii ay karsan lahaayeen.
“Odayga reerka waa iska waxba ma qabto,wax uu ka shaqeysto ayuu waayay. Marka wax la dhisaayo ayuu dhisme ku carari jiray. Haddana mid wax dhisaayo lama arko. Wax saas ah kama soo bixi jirin. Wax dhagaxaas iyo dhoobadaas oo qasaayo hadda isaga fuundi ma ahan, mar maalintii waxaa uu ka soo heli jiray $4 iyo mar uu wax fiican ka soo heli jiray marba waa iska waqti nasiib si wax loo helaa. Waayahaanba muu shaqeyn wuu iska jiranyahaywuu jiraday intii saddex sanno ah wuu jiran yahay. Dhabar ayaa xanuunku kasoo baleeyey soo dhabarka looga hayey buu markii danbe shaqadii gabay; Xamaraa tacaal loogu qaaday dad gacal ah baa waday kabacdi sidii loo tacaaliyey mar waa laqaloo sidaasuu shaqadii iskaga daayey,” ayay tiri.
Cibaado oo aan hayn shaqo ay qabato ayaa sheegtay in marka cunno yaridu ku badato ay ay kaalmo weydiisato dad xigto dhow la ah. Waxaa ka soo xirmay dayn qaadashada markii dadka dukaamada leh iyo kuwa booyadaha biyaha ku keena ay ku yeesheen lacag dhan $300.
Qoyska magaalda ka soo raadiyay hubantida cunno ayaan deegaanka ka helin filashoodii ay deegaannadooda uga soo tageen. Cabdirisaaq Xaashi oo ah aabbaha saddex carruur ah, wuxuu la’yahay dhaqaale uu qoyskiisa uga samata-bixi karo xilliga adag ee lagu jiro.
Qoyska Cabdirisaaq wuxuu lix bilood ka hor ka soo tagay deegaanka Laama-caramduur ee gobolka Mudug. Waxay ka mid yihiin dadkii ugu dambeeyay ee ay saameeyeen abaaraha ka jira deegaannadooda. Wuxuu Raadiyow Ergo uga warramay cunno yarida ay wajahayaan qoyskiisa.
“Cuno yarida nahaysta carada hadda raashin lama keeno oo dad raashiinkiisa lama keeno, een lacag lama bixiyoo oo hay”ado lacag ma bixiyaan. Marka cunta yaridu saas aa keentay, maadaama meesha aan raashiin la keeneynin lacagna aan la isa siinin oo dadka hay’ado lacag siinin. Dadka qaarba waa si. Aniga hadda shaqsi ahaanteyda ayaan ka warramayaa. Dadka qaarba waa si aniga shaqsi ahaanteyda waxaan wax ku helaa dad ehel ah mar ay soo dhahaan dadkaan wax hala siiyo ama aan anigu ku dhawaaqoo iraahdo xaaladu maantay waa xuntahay.”
Cabdirisaaq ayaa sheegay inuu lahaa tiro ari ah oo uu ku dhaqan jiray miyiga hase-yeeshee uu ka haysto 20 neef oo uusan nolol ka helin. Saameynta abaarta ee ka jirta deegaanikiisa ayaa badday inuu magaalada nolol u soo raadiyo. Hoyga ayaa ka mid ka mid ah meelaha ay caqabaduhu ka haystaan.
“Hoygu waa hoygu dadka qaarna waxay iska dagan yihiin meelo iska jiingado ah waa jiraan dad iska deggan jiingado anigu hadda meel jiingado ahoo qolo siyaar udhisatayoo kuwaso dibada jira ayaan hadda daganay oo aan ehel nahay,” ayuu yiri.
Deegaanka Ooman ayaysan dadku ka helin baahiyaha aasaasiga ah. Guddoomiye ku-xigeenka deegaanka Maxamed Cali Salaad xaaladda bini’aadanimo ee halkaas ka jirta ka sokow dadku aysan ku haysan adeeg caafimaadka.
Qofka ay qandho qabato ayuu xusay in kaniini loogu heli karo in la tago deegaanka Qarsooni 10 km u jirta Ooman. Guddoomiye ku-xigeenka ayaan sidoo kale ka soo xigannay in dadka xanuunsan loo qaado magaalada Gaalkacyo ee gobolka Mudug.
