(ERGO) – Xoogsato muruq-maal ah oo ku tiirsanayd wax soo saarka milixda laga qodo deegaanka Cusbo oo 40 km u jira dagmada Luuq ee gobolka Gado ayaa wajahaya shaqo-la’aan keentay iney waayaan dhaqalihii ay ku maarayn lahaayeen nolosha qoysaskooda, arrintan ayaa timid markii gododka cusbada laga qodo aysan biyo galin si cusubadu u samaysanto labadii xili-roobaad ee u danbaysay.
Cabdulqaadir Maxamed Isaaq oo 36 jir ah ayaa ka mid ah xoogsatadan oo u badan xoolo-dhaqato hore oo abaaruhu ay cayrteeyee, shaqada cusbo la bixidda ayuu ku biiray horraantii sanadkii 2016-kii markaas oo abaartu ay ka dishay 125 neef oo ari ah.
Ninkan oo roob la’aantu saamaysay mar kale wuxuu walwal ka muujiyay xaaladda adag ee ay ku jiraan qoyskiisa 8 qof ah, wuxuu sheegay in $150 uu ka heli jiray shaqadiisii bil walba, taasi oo ku filnayd noloshooda, haddase ay meesha ka baxday.
“Bishii waxaa ii soo bixi jirtay markay u yartahay 300 kiish ilaa 350 kiish, nolol-maalmeedka reerka iyo wax walboo dhanna waan ka helayay, hadda roob la’aan baa ka dhacday cusbadiina waa la waayay illeen roobkay ku shaqaynaysay bahashuye.”
Shan boqol xoogsato ah ayaa ku wehlinayay Cabdulqaadir shaqada cusbo la bixidda waxaana 350 ka tirsan ay ahaayeen xoolo-dhaqato hore, wuxuu xusay in il-dhaqaale oo fiican ay u ahayd qaar ka tirsan qoysaskii abaaruhu 4 sano ka hor ay saameyeen.
Qoyska Cabduqaadir ayaa hadda ku nool raashin uu ka soo daynto goobaha ganacsi ee deegaanka cusubo oo ay karsadan hal waqti maalintii, wuxuu ka mid yahay xoogsato faro-ku-tiris ah oo wali gunta hoose ee gododka ka jabsada haraadiga cusbada, toddobaadkiiba mar ayuu ka helaa 3 kiish oo cusbo oo halkii xabbo uu ku iibsado nus dollar.
“Waxaa shaqaysa hadda oo aan waxba ka helin waaba la iskaga kala tagaye markay u yartahay 20 nin 30 ayaa dhex gasha oo iska dhex taagan oo wax kale oo micno leh wayday, marka shaqalo la’aan baaxad leh baa ka jirta abaarana way jiraan.”
Xoogsatada qaar ayaa qoysaskooda u la barakacay dagmada Luuq halka kuwa kalana noloshooda si yaabo kala duwan ay u maareeyaan, Xasan Geeddi Mataan oo in ka badan saddex sano ka shaqaynayay gododka milixda laga qodo wuxuu ka mid ahaa dadkii barakaca abaareed ku yimid tuulada cusbo sanadkii 2017-kii, markii abaarta uu ku waayay in ka badan 200 neef oo ari ah iyo 35 lo’ ah.
Shaqada cusbo la bixidda oo nolosha qoyskiisa oo 9 qof ah uu ku dabbarayay ayaa sidoo kale ka caawisay in uu dib u iibsado 40 neef oo ari ah oo 25 qayb ka ahaa hadda uu dhaqdo, Cabdulqaadir ayaa sheegay in 7 ka tirsanaa xoolahaas haraad ay u dhinteen inta kala uu iibsaday.
Sayladda xoolaha Luuq oo aan kula kulmay ayuu keenay neef saamaynta abaartu ay ka muuqatay. Waxa uu ii sheegay in saddexdii maalin u danbeysay uu ku soo cel-celinayay suuqa walina aan laga iibsan.
“Wax hadda aan qoysaska ku dabbarno ma hayno sababtu waxa weeye wax cusbo ah oo hadda aan soo saarno ma jirto, dantu waxa ay na badday in xoolihii yaraa ee annaga markii hore aan ka tabcannay cusbada in aan dib suuqa u sii gayno oo carruuurta aan dhalnay raashin ugu soo iibinno.”
Xasan wuxuu sheegay in nolosha qoyskiisa ay soo ka banayeen sanadihii 2018 ilaa 2019 saamayntii abaarta maaddama shaqado cusbo la bixidda dhaqaalo ku filan ay ka helayeen, hadda oo xooluhu abaartu ka hayso shaqadiisiina uu waayay waxa uu qorshaynayaa in uu qoyska ula hayaamo dagmada Luuq haddii aan la helin roobka guga bilaha soo socda.
Guddoomiyaha Tuulada Cusbo Maxamed Qaasim oo u waramay Radio Ergo ayaa sheegay in qoysaska deegaanka ay iskugu jira xoolo-dhaqato, beeralay iyo xoogsato, kuwaas oo ay qaarkood u barakacay dagmooyin ka tirsan gobolka Gado intii lagu guda jiray sanadkan 2021.
Dadka ayaa biyaha ka cabba wabiga Jubba oo aad hoos ugu dhacay halka helid cunnaduna ay adkaatay.Guddoomiya waxa uu xusay in ilihii dhaqaalaha tuulada ay xirmeen maaddama abaartu sii xooggaysatay.
“Cusbadu waa beer oo kale roobka ayay ku tiirsan tahay haddii roob lawaayo biyaha la waynayaa waxay ku dhatana waa biyaha, sanadkii hore maahe sanadkan cusbo maleh.”
Deegaanka Cusub oo ay ku nool yihiin in ka badan 1,500 qoys saddex bil gudahooda waxaa ka barakacay ku dhawaad 400 qoys oo u badan xoolo-dhaqato daaq u waayay xoolahooda sida uu sheegay guddoomiyaha deegaanka, wuxuu ka dayriyay sida xaaladdan ay ugu sii jiri karaan qoysaska ay ku jiraan carruur iyo dad waayeel ah ah oo aan noloshaan xamili Karin.
