(ERGO) – Ku dhawaad 80 dhallinyaro oo ku nool magaalada Marka ee gobolka Shabeellaha Hoose ayaa fursad shaqo abuur oo guulaystay ka helay ka ganacsiga malabka shinnida oo ay billaabeen lixdii bil ee la soo dhaafay.
Abuukar Dhayib Nuux oo ah curadka qoys sideed qof ka kooban wuxuu subaxdii ilaa gabbal-dhicii lug ku soo maraa xaafadaha magaalada isaga oo gacmaha ku wata caagado uu ka buuxdo malab leh cabbiro kala duwan.
Wuxuu shaqadan qabtaa xilli ay dad ka harsanayaan fallaaraha caddeeda. Wuxuu albaabada u garaacaa guryaha isaga oo raadinaya cid ka gadata.
Waxaa u dheer inuu tago goobaha ganacsiyada iyo barkulannada bulshada. Shaqadan ayaa u suuragelisay isku filnaan.
Ninkan ayaa tilmaamay in hawshan ay u noqotay il dhaqaale oo isaga iyo qoyskiisa ay kaga baxeen nolol xumo ay la halgamayeen. Wuxuu xusay inuu awood u yeeshay maaraynta baahiyaha aasaasiga ah.
“Shaqadan waxay iga fududeysay culeysyo badan; kirada guriga inaan iska bixiyo, layrka inaan bixiyo, daawada aabbahay oo xanuunsan inaan iibsado, iyo walaalahay oo aabbahay iskuulka ka bixin jiray inaan hadda anigu ka bixiyo, iyagoo dhigta dugsi dhexe.”
Ninkan ayaa sheegay inay shaqadan ka caawisay saddex walaalihii ah bishii juun inuu ka diiwaan galiyay iskuulka Alnuur, isaga bille uga bixiya $18 wadartooda.
Abuukar ayaa Radio Ergo u sheegay in shaqadan uu billaabay bishii Febraayo ee sanadkan, markii uu aabbihii oo reerka u xoogsi tagi jiray uu la dhul-dhacay cudurka qallalalka oo uu ku sheegay dhakhtar loo geeyay.
Wuxuu tilmaamay inay muteen nolol adag markii uu sariir-yaal noqday maaddaama uu ahaa qofka keliya reerka u dhaqdhaqaaqa. Wuxuu isku hawlay sidii uu masuuliyadda walaalihii iyo hooyadii ula wareegi lahaa.
Ninkan ayaa intaas ku daray inuu ka ganacsiga malabka ku dhiirraday markii uu helay $150 oo dayn ah. Wuxuu xusay inuu maanta yeeshay macaamiil badan, isaga oo ku qiimeeyay ganacsigiisa hanti u dhiganta $1,400.
Abuukar ayaa shaqadan maalin kasta ka hela dakhli gaaraya $10. Wuxuu tilmaamay in dhaqaalaha soo gala marka laga tago biilka inuu u suuragalisay inuu dib u galo jaamacadda uu qarashkeeda horey u bixin waayay. Hadda wuxuu dhigtaa simistarka 3aad.
“Shaqadan ka hor culeysyo badan ayaa i haystay. Jaamacad ayaan dhiganayay, laakiin markii aabbahay xanuunsaday lacagtii waxbarashada waa la waayay, waxaana joojiyay semesterkii labaad.”
“Hadda markii ay shaqadu ii hagaagtay dib ayaan ugu laabtay waxbarashadii jaamacadda. Alxamdulillaah, shaqadan wax badan ayay ka beddeshay nolosheennii hore.”
Ninkan ayaa xusay in halkii litir ee malabka ah uu ku iibiyo $16, balse dadka uu uga iibiyo hab shub-shub ah, iyadoo qof kasta laga iibiyo inta uu awoodo.
Abuukar ayaa tilmaamay in malabka uu iibiyo uu uga yimaado deegaanno hoostaga magaalada Marka, halkaas oo shinida lagu dhaqdo. Wuxuu xusay in qorshihiisa xiga uu yahay inuu sameysto goob lagu xanaaneeyo shinida.
“Waxaan ku hamiyayaa inaan noqdo ganacsade weyn. Hadda waxaan ahay ganacsade yar, balse waxaan jeclahay inaan sameysto xero lagu dhaqdo shinida oo aan kamid noqdo dadka soo saara malabka hamigaas ayaan leeyahay.”
Qoyska Abuukar oo weligood ka soo mid ahaa danyarta magaalada ayay shaqadan u noqotay mid u furmay bog cusub oo nololeed. Ninkan ayaa sheegay inuu ku hamminayo inuu qoyskiisa iyo naftiisa uu horumar ka gaarsiiyo ganacsigan.
Dadka faa’iidada dhaqaale ka sameeya ka ganacsiga malabka waxaa ka mid ah Liibaan Haashim Nuune. Wuxuu sheegay in shaqadan ay u suuragelisay qoyskiisa oo ka kooban toddobo qof inay helaan cunno saddex waqti ah.
Liibaan ayaa tilmaamay in shaqadan ay u fududeysay shan walaalihii ah inay helaan waxbarasho, isagoo bishii ka bixiya isku darkooda $25.
Wuxuu xusay in ganacsiga malabka uu ku bilaabay $100 oo uu soo amaahday, isla markaana maanta uu ka sameeyo dakhli wanaagsan. Wuxuu iska guday deyntii uu ku bilaabay. Wuxuu ku qiimeeyay ganacsigiisa maanta qiimo dhan $1,650.
Ninkan ayaa xusay inuu ganacsigan soo waday tan iyo bishii April ee sanadkan, xilligaas oo uu la wareegay mas’uuliyadda qoyskiisa, markii walaalkiis oo curadka reerka ahaa uu tahriib u baxay, kaas oo uu tilmaamay inaan ilaa hadda meelna lagu ogeyn.
“Aabbe hadda ma joogo, wuu naga dhintay. Wiil aniga iga weyn ayaa xaafadda hayay, isagana wuu tahriibay. Shan carruur ah iyo hooyadood ayaa xaafadda jooga. Aniga ayaa hadda walaalkood weyn ah, Ilaah ka sokow aniga ayaa wax la iga sugaa.”
Liibaan ayaa sheegay in maalintii ugu horreysay ee uu faa’iido ka helay ganacsigiisa uu dareemay farxad aad u weyn iyo kalsooni ah inuu keligii meell iska soo saari karo, taas oo ku dhiirrigelisay inuu sii wado.
Wuxuu sheegay in ka hor inta uusan bilaabin shaqadan uu talo iyo xog ka uruuriyay dhalinyaro hore uga shaqeynaysay, kuwaas oo u tilmaamay in laga heli karo dhaqaale daboola nolol maalmeedka.
Liibaan ayaa sheegay in malabka uu ka keeno deegaanka Siinaay ee duleedka magaalada Marka u jira qiyaastii 18 km.
Wuxuu xusay in markii hore qoyskoodu ay ku noolaayeen guri burbursan oo hal qol ka koobnaa kaasi oo ay si ku meel gaar ah u deganaayeen, balse maanta ay deggan yihiin guri kiro ah oo laba qol ka kooban, oo uu bishii ka dhiibo $30.
Ninkan ayaa sheegay in ganacsiga malabka uu leeyahay caqabado, gaar ahaan macaamiisha qaarkood oo mararka qaar deyn ku qaata, kuwaas oo uu xusay inay ku dhibaan lacag, taas oo shaqadiisa sii socoshadeeda dhib ku ah, maaddaama uu isku celceliyo faa’iidada iyo lafaha.
Liibaan wuxuu fariin u diray dhallinyarada ay shaqo la’aantu hayso, isagoo ku boorriyay inaysan liidin shaqooyinka yaryar, maaddaama ay noqon karaan jidka lagu gaaro horumar dhaqaale.
“Dhalinyarada waxaan leeyahay shaqooyinka yaryar yaanay yasin ee ha galaan, maxaa yeelay shaqooyinka yaryar hadhow way koraan. Qofka maanta ganacsigiisu yar yahay berri wuxuu noqon karaa ganacsade meel fog gaaray.”
Qoyska liibaan shaqadan uu maanta ku jiro waxay u noqotay wado ay kaga baxeen nolol xumo heysatay sannado badan, wuxuu tilmaamay in ganacsigan wareejinta ah uu qorsheynayo inuu ka guuro isla markaana uu iibsado xarun loogu soo hagaago oo magaalada dhexdeeda ah.
Dhanka kale, Maxamed Xuseen Maxamed oo ah guddoomiyaha guddi ay ku mideysanyihiin dadka ka ganacsada malabka ayaa Raadiyow Ergo u sheegay inay sii kordhayaan tirada da’yarta shaqo abuurka ka sameysanaya ganacsigan ee degmada ku nool.
Wuxuu xusay in malabka caqabadaha la soo gudboonaada ay ugu weyntahay xilliga uu suuqa ka yaraado taas oo ay ugu wacan tahay xilli roobaadka marka la gaaro oo ay adkaato in la helo noocyada la jecel yahay ee laga keeno miyiga fog.
“Malabka cad badanaa wuxuu nooga yimaadaa Tiyeeglow, Beydhaba, Bay iyo Bakool dhulkaas ayuu nooga yimaadaa. Malabka gaduudka isna waxaa laga helaa Sh.Hoose iyo Hiiraan, maaddaama dhulkii fogyahay waddooyinkiina raf yihiin caqabadaas ku qabnaa.”
Shaqooyinka yaryar ee ay samaynstaan dhallinyarada ayaa qeyb ka qaadan kara bilidda hab nololkooda iyo kan qoysaskooda balse waxay u baahan yihiin taageero dhaqaale iyo in lagu kabo talooyin iyo aqoon kor u qaada kartidooda ganacsiga.
