(ERGO) – Markii labaad ayay sanadkan wajahayaan xaalad barakac in ka badan 400 qoys, kuwaas oo dhibaato cunno xumo iyo hoy la’aan ay ku haysto duleedka deegaan Baar-sanguuni ee gobolka Jubbada hoose.
Fatahaada oo burburisay xero ay daganaayeen 28 bishii May ee sanadkan ayaa sababtay in ay bannaanka ku soo dhacaan, noloshoodan aya maarayn waayaan, kaddib fatahaadda wabiga Jubba.
Caasho Cali Aadan iyo qoyskeeda oo 12 ah waxay maciin-bideen baadiyaha deegaanka, gaar ahaan meel u dhow wadada dhinaceeda. Waxay ku doorteen si ay cunno iyo maryo u waydiistaan dadka ku safraya.
Waxay sheegtay in ka daashay xaaladdaas oo ay ku jirto muddo ku dhow bil, maaddama cuno joogto ah aysan helin, sidoo kalana ay u suurto galiwaysay dhisidda aqal cooshad ka samaysan oo gabaad u noqda.
Toddobaadkii u danbeeyay ayay xustay in labo maalin oo ka mid ah ay cunno bisil, mid ciiriin ah iyo lacag ay u heshay qoyskeeda, halka inta kale aysan dabka shidan.
“Maanta dhan hadaad Joogto $0.5 ayaad ka soo helli. Hadii kale ilmahaaga ha baahdan oo ha jiiftaan ayey noqoni, qabowga ayaana u dheer yahay. Nus dollar maxay ii gooyni. Waa nus kiilo baasto ah. Intaas ayaa lagu nool yahay. Waad imaan kartiin waad arki kartaan.”
Caasho iyo carruurteeda waxay maalintii waqtigooda oo dhan ku qaataan waddada dhinaceeda iyagoo halkaas ku suga gaadiidka isticmaala waddada. Xaaladdan ayay tilmaamtay in duruuftu ay ku qasabtay.
Xeradeedii ay ka soo barakacday ayay sheegtay in fatahaaddu ay ka saramartay, halka inta badan jidadka gala deegaan Baar-sanguuni ay biyuhu xireen, taas oo ku kaliftay in ay u soo baxsato duleedka tuulada.
Dadka ugu badan ee caawiya ayaa ah ciidamada dowladda ee ku safra waddada oo isku xirta Kismaayo iyo Muqdisho, kuwaas oo raashin bisil ku taageera marmar. Waxay ka dayrisay xaaladda ay ku jiraan.
“Waxaan cunno askarta ayaa noo keenta. Raashinka ay karsadaan ayey wax nooga keenaan. Wax kale oo aan hayno malaha. Shaqo ma jirto. Meel walba biyo ayaa soo xidhay.”
Fatahaadda ka hor qoyskeeda wuxuu ku tiirsanaa cunno ay ku beddelan jirtay shaqo ay ka qaban jirtay beer ku taalla deegaanka Baar-sanguuni, taas oo ay fali jirtay, sidoo kalana ilaalin jirtay maalintii.
Waxaa la siin jiray raashin iyo khudaar maalinle ah oo qoyskeeda ay ku noolaayeen. Xaaladdaas waxay ku jireen bilihii Febraayo, Maarso iyo Abriil, balse fatahaadda ayaa saamaysay beerta iyo xeradeeda.
Waxay sheegtay in biyaha fatahaadda ay qaadeen guri ka samaysan baco iyo alwaax la isku dhisay oo ay ka caawisay mid ka mid ah hay’adaha maxaliga ah. Waxay rajo xuntahay sidii ay uga soo kaban lahayd.
“Meeshii la daganaa biyaha ayaa soo galay. Meel tag ah ayaa nala geeyey. Waxaa nageeyey ciidanka Dowlada. Bac ma haysano roob ayaa habeen iyo maalinba da’aya. Wax la’aanta iyo gaajada ayaa u sii dheer. Sidaas ayaan ku suganahay.”
Waxay tilmaamtay in saygeeda uusan xaaladda ay wajahayaan carruurtiisu uusan kala dabaalan karin. Wuxuu ka mid yahay dadka qaba baahiyaha gaarka ah, gaar ahaan indho la’aan muddo 10 sano ah.
Musiibooyinka dabiiciga ah iyo kuwa dadku sameeyaan ayaa isku biirsaday haweenaydan iyo qoyskeeda. Billowgii sanadkan ayay ka soo barakceen Jamaame, halkaas oo ay ku leeyihiin beer 12 hiktar ah.
Waxaa soo salkiciyay dagaal u dhaxeeya ciidamada dowladda iyo kooxda Alshabaab, kaas oo ka galaaftay dalag iskugu jiray gallay, digir iyo sisin, kaas oo u saarnaa beerta iyo guri labo qol ah.
Waxaa la mid ah duruuf ahaan Abuukar Nuur Sabriye iyo qoyskiisa oo 13 ah, kuwaas oo galay lixdii bil ee u danbeeyay barakac iyo nolol xumo u raacday. Waxay cuuryaamiyeen horumar kasta oo uu naawilayay.
Tan bishii Febraayo wuxuu ku foogganaa sidii uu u la qabsan lahaa xero barakac oo uu ku biiray, taas oo ku taalla Baar-sanguuni, halkaas oo guri labo qol ah uu ka samaystay, balse nasiib daro ma sii waarin.
Waxaa ciidda ku daray fatahaad uu sameeyay webiga Jubba bishii May. Wuxuu sheegay in fatahaadda ay ku noqotay lama-filaan aysan ka sii tabaabushaysan. Wuxuu sharraxaya sida ay u saamaysay.
“Ismaynaan lahayn meesha ayey soo gaadhayaan biyaha. Waxaan Aragnay xili habeen ah biyaha webiga oo dhinac walba naga maray. Wixii alaab iyo Maacuun ah biyaha ayaa naga qaadday. Waxba biyaha nooma dhaafin. Laakiin carruurta waan ka soo badbaadsanay.”
Wuxuu sheegay in 48 saacba hal mar ay helaan wax ay cunaan. Waxaa si aan joogto ahayn ugu caawiya dadka beeraley iyo xoolo-dhaqato, kuwaas oo laftoodu la tacaalaya dhibaatada ay fatahaaddu sababtay.
Wuxuu tilmaamay in qoyskiisa uu ku nool yahay xaalad adag. Waxay bannaan-yaal u yihiin qobowga iyo dhibicda roobka. Waxay ku heleen dhul taag ah, halkaas oo tageen markii webigu ku fatahay.
“Meel bannaan bay taagan yihiin dadka. Wax hooy ah oo ay haystaan malaha. Meel ay uga gabanayaan malahan. Kaneecada dadka waa na dhamaysay oo marakaneeco maleh. Habeenkii marka roobka uu imaado waxaa lagu soo cararaa gidaarada guryaha tuulada oo jiingadaha hoostoda la iska fariistaa.”
Wuxuu intaas ku daray in dhibaatada ay fatahaaddu u horseedday ay qayb ka tahay shaqo la’aan. Biyaha fatahaadda ayaa meel walba xiray. Waxay ka hor istaageen shaqo beero falis ah oo uu qaban jiray.
Howshan ka istaagtay oo ahayd shaqo-cunno-ku beddelasho wuxuu ku helayay khudaar iyo raashin maalinle ah, balse biyo baxada oo hakad ku keentay tacabka beeraha ayaa saamayn ku yeelatay.
“Meel aan ka shaqayno malahan. Meel loo xoogsi tago ma jirto. Mar mar waxaa na caawiya ciidamada oo garaamkooda wax nooga keena si aan ilmaha u siisano. Waxaa wax noo keenaan hal waqti oo kaliya. Dadka deegaanka wax walba waa nala Jeclaanlahayeen. Laakiin waxba mahaystaan.”
Wuxuu ka soo barakacay tuulada Buulo-aji oo hoostagta dagmada Jamaame. Wuxuu halkaas ku lahaa beer 12 hiktar ah. Waxaa u saarnaa labo matoor oo uu ku waraabin jiray.
Wuxuu sheegay in dalag u saarnaa iyo agabka beerta lagu waraabiyo uu ka soo cararay, markii dagaal uu ka qarxay, kaas oo u dhaxeeya ciidmada dowladda iyo Alshabaab.
Saamaynta fatahaadda ayaa si guud u saamaysay dadka deegaanka Baar-sanguuni, kuwaas oo u badan beeraley ay fatahaaddu baabi’isay dalagyadooda sida uu sheegay guddoomiyaha deegaankan Maslax Saalim Cali.
Wuxuu xusay in dadka ugu nugul ay yihiin kuwa barakac ku ah, kuwaas oo ka soo kaban waayay hoy la’aanta iyo nolol xumada ay sababtay fatahaadda. Maamulka, ciidamada iyo dadka tuulada ayuu tilmaamay in ay wajir u caawiyaan, balse aysan ku filnaan taageeradaas.
“Dadkii waan soo rarnay oo waxaan dejinay meel bannaan oo ku dhow tuulada oo iskuulka banaankiisa ah. Caqabada ugu wayn ee haysata dadka waa hooy la’aan. Ma haystaan Marakaneeco iyo meel ay ka galaan dhaxanta iyo dhibicda roobka. Dadka deegaanka tabar malahan ay walaalahood ku caawiyaan.”
Dhibaatooyinka fatahaadda, colaadaha qabiilaysan iyo kuwa kooxaysan ay ku hayaan dadka nugul ayaa sare u sii kacaya, waxaana gobollada dhaca koonfurta dalka ay yihiin kuwa ugu badan ee wajahaya musiibooyinkan isbiirsaday.
