(ERGO) – Dhallinyarada ka qalinjabinaysa jaamacadaha Soomaaliya ayaa tiradoodu kordhaysaa sanad kasta iyadoo celceliska heerka tirada dadka shaqada helaya ay aad u liidato. Sanadkan oo kaliya waxaa jaamacadaha ka baxay arday tiradooda ay tahay 14,971 arday, sida ay diiwan galisay hay’adda Iftin foundation oo ka shaqeeysa arrimaha waxbarashada.
Axmed Maxamuud Cali oo ah madaxa waxbaarshada Iftin foundation ee fadhigeedu yahay Muqdisho ayaa Raadiyow Ergo u sheegay in sanadkan ardayda qalinjabisay ay ka badan yihiin kuwii sanadkii hore jaamacadaha ka baxay.
“2018ka guud ahaan jamacadaha xogta ka helnay waa 54 jamacadooda tirada guud, sidoo kale jamacadahaas oo 54 ah muqdisho ha u badnadnaato laakiin waxay ku yallaan ilaa 16 magaalo oo guud ahaan Dalka Soomaaliya,” ayuu yiri Axmed oo walaac ka muujinaayay heerka shaqo yari ee uu dalka wajahayo.
Sida uu sheegay Axmed, inta badan ardaydu waxay ka soo baxaan dhowr kulliyadood oo isku mid ah taas ciriiri ka sii dhigta suuqa shaqada islamarkaana yareysa dadka shaqada heli kara.
Ardayda sannadkan qalinjabisay waxaa kuliyadaha ay ka soo baxeen u badan maamulka ganacsiga oo ay ka soo baxeen 2,149 halka kuliyada caafimaadka ay dhammeeyeen 1,859, sidoo kale maamulka dadweynaha ayaa waxaa ka qalinjibiyay 1,859 arday.
Maxmed-deeq Cabdulaahi Ciise oo sanadkii 2017-kii ka qalinjibiyay jaamacadda Simad ee magaalada Muqdisho ayaysan u suurtagelin in uu helo shaqo ilaa hadda.
Maxamed oo bartay cilmiga injineeriyadda ayaa sheegay in kuliyadda uu soo bartay ay ahayd mid uu ilaa yarantiisa jeclaa inuu ku shaqeysto.
“Waxaan aad u xiiseen jiray injineerinka ama in aan waxyaabo soo hindiso, aniga aad ayaan uga fakiray, haddana xilligaas ma jirin project dadka qaas ah ay qataan, sida wadooyinka oo kale, waxaana ku rajawaynaa inaan ka qaybgalo dhismooyinka wadooyinka iyo qebahaasi waxyabaha la midka ah, ka dibna marka aan dhammeenay jaamacada, waxaa soo baxeen in qandaraasyadda dad qaas ah ay qateen wadooyinkii iyo waxyaalihii anaga jecleen ama shaqada aan ka bilaabi lahayn,” ayuu Maxamed oo hadda ka walaacsan sida ay xaalladu tahay hadda.
Wuxuu sheegay in wixii hadda ka dambeeya uusan waqti kale ku bixin doonin shaqo raadin balse ay rajediisu tahay inuu sameysato ganacsi uu gaar u leeyahay.
Shaqo la’aanta dhallinyarada ku haysata waddanka waxay qaarkood ku hagtaa inay tahriibaan iyadoo ay meesha ka baxdo dedaalkii ay u galeen inay waxbartaan oo dhaqaale iyo waqtiba uu uga baxay.
Maxamed Mustafe Xaajii oo kamid ah aqoonyahanada soomaaliyeed ayaa sheegay in loo bahan yahay iskaashi badan ay ka sameyaan dowladda federaalka Soomaaliya iyo hay’adaha daneeya arrimaha shaqo abuurka iyo shaqaalo siinta si loo abuuro loo wadadhan yahay.
Jaamacadaha dalka qaarkood ayaa aaminsan in culeeska dhallinyarada ka baxaya jaamacadaha ee xagga shaqada ay tahay mid jirta, si taasi looga gudbana waxay soo kordhiyeen sanadihii dambe kuliyada ay dhallinyaradu ay xirfado lagu barayo.
Jaamacadda Caalamiga ee Soomaaliya (SIU) ayaa ka mid jaamacadaha qorshaynaya in ardayda ay baraan kuliyado marka ay suuqa shaqada tagaan aysan ku adkaan doonin shaqo helistu, sida uu sheegay Axmed Cabdi Haadi, madaxa arrimaha bulshada ee jamacada.
“Jaamacadaha siyaasado kala duwan ayay bilaabeen, anaga waxaan bilownay siyaasad ah in ardayda xirafadloyaal laga dhigo, oo xirafado loo diyaariyo inta ay jamacada dhigtaan, waxaan geynaa meelaha kala duwan kuliyaadka ay dhigtaan. Waxaan geynaa meelaha shaqooyinka lagu barto, xafiisyada dowladda iyo kuwa ganacsigana waan gaynaa. Kuwa dhaqaalaha rabana waan geynaa,” ayuu yiri Axmed.
