In ka badan 300 oo qoys ayuu maamulka degmada Balcad ku qiyaasay inay ku barakaceen colaad u dhexeyso labo qabiil oo wada dego tuulooyinka Bander, Bukuraar iyo Dudumaaley, kuwaas oo hadda ku sugan Balcad iyo tuulooyin kale oo gobolka Shabeellaha hoose.
Dadka soo barakacay waxay u badan yihiin beeraley xoolo aan badneyn ku haystay tuulooyinkaas, waxayna ka soo carareen beerihi ay ku tacbadeen roobkii dayrta oo ay rajo ka qabeen inay goostaan bartamaha bishaan aan ku jirno ee Jannaayo.
Xaliimo Nuur Cariif, ayaa ka mid ah dadka beeraha ay u tacbanaayeen ee soo cararay. Waa hooyo duleedka degmada Balcad ku haysata lix carruur ah oo ay kala soo barakacday tuulada Bukuraar oo 20 km dhanka Galbeed kaga beegan degmada Balcad ee gobolka Shabeellaha dhexe. Waxay Balcad joogtaa muddo 19 cisho ah.
Beerteeda oo cabbirkeedu ahaa 8 saacadood waxaa ugu tacbanaa maseggo ay ku abuurteen xilli roobaadkii dayrta, laakiin hadda wax akhbaar ah kama hayso dalaggaas iyo gurigeedi sida uu ku dambeeyay. Sidoo kale waxaysan meel ku sheegin seygeeda oo markii uu dagaalka dhacay kaxeeyay xoolo ay dhaqanayeen oo ah siddeed neef oo ido ah iyo 4 neef oo lo’ ah.
“Odaygi iyo xoolihi marki baa noogu dambeysay, taleefan ma haysto. Wax war ah kama hayo, markaan dad taleefan wato arko baan ku soo wacayaa buu igu yiri, ilaa haddana wax i soo wacay ma arko.”
In kastoo ay ka soo barakacday wax kastoo ay ku haysatay tuuladeedi, halka ay timid oo duleedka Balcad ah kuma haysato cunto ku filan, hoy wanaagsan iyo biyo nadiif ah. Waxaa qoyska Xaliimo cunto ugu dambeysay Khamiisti shalay ahayd, oo reero deggan halka ay joogaan ay siiyeen galley labo koombo ah oo ay karsadeen. Xalay maysan cashayn, maantana uma hayso wax ay carruurta siiso.
Waxay Raadiyo Ergo taleefanka ugu sheegtay in waqti dheer ay cunto la’aan ku joogaan carruurta, muddada ay halkan joogtana ay yareyd inta goor ee ay cunto heleen.
“Siddeed habeen ayaan helnay wax aan cunno. Weligay nolol noocaan ah ima soo marin. Adduunkana waa habeen dhereg iyo habeen gaajo ah, meesha aan naqaan iyo meel kale way noo kala fiican tahay, Balcad nafta un baan la soo aadnay.”
Xaliimo ma jirto wax aqoon ah oo ay u leedahay Balcad, kumana laha dad ehel la ah, mana haysato wax dhaqaale ah, oo wax kastoo ay lahaayeen qoyskeeda waxay uga soo carartay tuuladeedi sida ay Raadiyo Ergo u sheegtay. Iyada iyo carruurteeda iyo qaar ka tirsan dadka ay isla soo barakaceen waxay wadaagaan oo ay ku wada hoydaan qol cariish ah oo horay looga guuray oo ay u fasaxeen inay ku hoydaan dadka meesha deggan. Waxay xustay inay xataa isku daydo inay hesho shaqo beero falis ah, laakiin fursaddaasba ma hesho.
Qoysaska soo barakacay ee duleedka Balcad jooga waxaa ka mid ah qoyska Shariifo Maxamed Maxamuud oo sagaal qof ah. Siddeedii bishii la soo dhaafay ee Diseembar ayay qoyskeeda ka soo barakaceen tuulada Bukuraar, oo ay ku ahaayeen beeraley.
Waxay Raadiyo Ergo taleefanka ugu sheegtay in aysan haysan hoy iyo cunto ku filan. Waxay ku hoydaan geed hoostiis, halkaas ayay maalinkina harsadaan, maaddaama aysan haysan wax hoy ah, agab ay ka sameysan karaanna aysan wadanin.
“Meel uu reer deggan yahay ayaan iska imaannay, salli bay na siiyeen, geedka hoostiisa ayaan iska dhigannay, halkaas baan iska joognaa. Annaga Balcad guri kuma lihin, dadna kama naqaanno.”
“Waxay karsadaan bay noo keenaan. Waxay na siiyaan wixi ka go’a. Habeen walba waxay karsadaan nama siiyaan. Waxa na loo keeno naguma filna, wax yar baa naloo keenaa ilmaha ayaan siinnaa. Haddaan wayno qof wax na siiyo waan iska seexannaa, haddii subixi qof noo keeno waan karsannaa, haddaan waynana waan iska joognaa, oo meel aan wax ka doonanno ma naqaan.”
Waxay ka gaajeysan yihiin siddeed tacab ah iyo 14 neef oo lo’ iyo ari isugu jira oo ay ku dhaqan jirtay tuuladeedi. Iyada iyo odaygeedaba ma laha xirfad aan ahayn beer falasho, fursaddaasna kama helaan halka ay joogaan, waxayna tilmaantay in seygeeda uu mar kasta raadiyo fursad beer falis ah oo xataa mararka qaarkood uu u tago meelaha ka baxsan Balcad.
Balcad iyo qaar ka tirsan tuulooyinka u dhow dhow waxaa ku yaallo beero ku baxa roobka iyo kuwa waraab ah, laakiin Shariifo seygeeda nasiib uma yeelan inuu ka helo fursad shaqo.
Beertoodii, xoolihi iyo gurigoodiiba way ka soo barakaceen, waxayna Balcad duleedkeeda yimaadeen iyagoon waxba wadanin.
Deegaannada ay dadkaan ka soo barakaceen ayaan weli degganeyn, sida uu ku soo warramayo weriyaha Raadiyo Ergo ee degmada Balcad. Toddobaadkii hore waxaa ka dhacay dagaal ay saddex qof ku dhinteen. Dagaalka oo dhowr jeer soo noqnoqday ayaa salka ku haya lahaanshaha dhul beereed.
Odayaasha dhaqanka ayaa diray baaqyo ay ku dalbanayaan in dagaal dambe uusan halkaas ka dhicin, laakiin ma jiro wax heshiis cad ah oo halkaas laga sameeyay.
Masuuliyiin ka tirsan maamulka degmada Balcad oo aan isku daynay inaan la xiriirno waa ay naga qaban waayeen taleefanka. Mid ka mid ah oo nala hadlay wuxuu na siiyay tirada dadka soo barakacay, wixii waqtigaas ka dambeeyayna taleefanka nagama qabanin.
Weris Maxamed
