(ERGO) – Koox haween mutadawiciin ah oo isku tagay, ayaa ku guuleystay in ay si rasmi ah ka ganacsiga iyo cunista qaadka uga joojiyaan tuulada Dharkeynka oo koonfur-bari ka xigta magaalada Xingalool ee gobolka Sanaag.
Haweenka ayaa ku tilmaamay go’aankooda guul u soo hoyatay bulshada oo dhan, taasoo wax ka beddeleyso nolosha qoysas badan.
Hodan Cali Guuleed oo ah guddoomiyaha 60 haween ah oo is urursaday, billaabayna ololaha ay ku joojinayaan qaadka ayaa sheegtay in ay gacan ka heleen hoggaamiyeyaasha dhaqanka deegaanka, sidaasna lagu joojiyey qaadkii deegaanka Dharkeynka.
Hodan ayaa sheegay in arrintan ay ka dhalatay markii ay raggii ku dayaceen mas’uuliyaddii qoyska, oo iyaga hawlihii aabbe iyo tii hooyaba dusha u riteen, dayaceenna mas’uuliyaddii qoyska oo ay carruurtii iyo ooryihiiba illaaween.
”Markii hore haween iyo carruur is wata ayaa ku qamaamay goobaha qaadka lagu iibiyo, waxaana ka dhashay qul-qulato lagu gubay qaad, kaddibna odayaal dhaqameedkii ayaa kacay oo arrinta ka soo saaray xeer, sidaas ayaan ku jojinay in aan magaalada lagu cunin, lana keenin qaad” ayey tiri Hodan.
Dadka deegaanka Dharkeynka ayaa sheegay in intii qaadka la joojiyey ay dareemayaan koboc ganacsiga oo ballaaran sida ay Raadiyo Ergo u sheegtay Hodon Cabdiraxmaan oo kamid ah haweenka ganacsatada ah ee deegaanka.
“Jaadka kaliya ma joogsan waxaa raacay waxyaabihii lagu cunijirey sida bacihii iyo sharaabadii isaga u gaarka ahaa. Waxaa marfishyadii badalay hoteelo iyo makhaayado. Awal meherad qaad maahee meherad kale maba jirin, gabadhii danyar ah oo kilo baasta ah karsata waa laga iibsadaa , reer miyigii caanaha waa laga iibsadaa”. Ayey tiri Hodon Cabdiraxmaan.
Waxay intaas ku dartay in saddex sano oo ay abaaro deegaanka ka jireen xoolihiina ay kaga dhamaadeen ay sahayda gargaar ama ehel kale dibadda ka soo diro ay raggii qaad ku cunayaan iyagoo aan qoyska waxba ka siinayn, taasina iyaga ku noqotay dhibaato ay u waayaan carruurtii waxay cunaan iyo waxay xidhaan.
Gudoomiyahaha Dharkeynka Cali Saalax ayaa sheegay in mudadii qaadku joogsaday isbedel laga dareemey waxbarashada deegaanka oo iskuulka Dharkeynka hore ay u dhigan jireen 80 ardey oo kaliya ay hadda dhigtaan ilaa 200 ardey taasna ay sababtay lacagtii qaadka lagu cuni jirey oo raggu hadda carruurta waxbarashada kaga bixiyo.
Hadda deegaanka waxaa laga sameeyey xeer cusub oo ku wajahan qaadka, xeerkaasoo ay dhaqan geliyeen odayaasha dhaqanka, kaasoo dhigaya in qofkii isagoo cunaya qaad lagu qabto la ganaaxayo 100 doolar, halka qofkii ganacsi u keenana la ganaaxayo 200 oo doolar.
Qaadka ayaa deegaanka Dharkeynka uga yimaada degmada Badhan oo waqooyi bari ka xigta 150 km, iyadoo diyaarad Kenya looga keeno, halka mid kale oo Itoobiya ka yimaadaana dhulka soo maro. Waxaa kale oo ciqaab xarig maalin ah lagu fuliyaa qofkii lagu arko isagoo wata jaad, iyadoo qofka safarka ah ee lagu arkana laga qaado lana gubo.
“Inaan sidii aan abaarta uga soo barakacnay aan qaad uga cararno deegaanka ama inaan tallaabo aan ku joojinayno qaadno ayey noo istaagtay, waana ku guulaysanay” ayey tiri Hodan.
Hodan waa hooyo dhashay 12 carruur ah oo lix gabdho yihiin, odaygeedu wuxuu ka mid ahaa dadka qaadka cunayey, laakiin hadda laga joojiyey, dukaan yar oo raashinka iyo bagaashka lagu iibiyo ayeyna qoyska noloshiisa ka soo saartaa, iyadoo odaygeedu uu hadda kala shaqeeyo dukaanka, halka markii hore uu qaadka ku mashquulsanaa.
Degaanka waxaa ku nool 600 oo qoys oo 450 ay yihiin dadkii abaartu ku soo cayrtaysay miyiga degaankaas, haddana degsiimaystay, siduu sheegayo gudoomiyaha tuulada Dharkeynka Cali Saalax.
Haween gaaraya ilaa 60 ayaa markii ugu horeysey shirey horaantii bishii sideedaad ee sanadkan kadibna waxay sameeyeen kacdoonno ka dhan ah Jaadka oo ay ku gubeen ilaa 10-kabadh oo qaadka lagu gado, arrintaas oo dhalisay in dadka deegaanku isla gaaraan xeer ay ku joojinayaan.
Cali ayaa sheegay in intii hadda la joojiyey qaadka waxay xukun ku fuliyeen shan nin oo cunaya qaadka, lix kale oo ganacsi u keenay ayaa dhamaantood laga qaaday lacagihii ganaaxa ahaa, halka 30 qof oo socoto ah oo sitay qaadna laga qaaday oo la gubay.
