(ERGO): Kiisaska xadgudubyo ay raggu u geysanayaan xaasaskooda ayaa ku soo badanaya magaalada Laascaanood ee gobolka Sool, arrintaas oo keentay in dacwado badan loo gudbiyey maxkamadda degmada.
Sida uu Raadiyo Ergo u sheegay guddoomiyaha maxkamadda degmada Laascaanood, Xasan Maxamuud Warsame ugu yaraan 60 haween ah oo ka cabanaya jirdil iyo in aysan masruufin ka helin raggoodu ayaa maxkamadda bil kasta yimaado.
360 kiis oo haween raggooda soo dacweeyey ayey maxkamaddu diiwaangelisay sanadkan oo keliya, waxaana badnaashaha kiisaskan iyo xadgudubyada ay dumarku ka cabanayaan loo aaneynayaa cunista qaadka ee ragga oo magaalada ku soo badatay, taasoo keentay in raggu qoysaskooda sida bixinta biilka, sida ay haweenka dacwadaha soo gudbiyey ku doodayaan.
Samiira Sheekh Maxamuud waxay ka mid tahay haweenka maxkamaddu kiiskooda ay ku xalisay furriin seygeedii ay muddo afar sano ah wada joogeen.
Waxay sheegtay in markii uu billabay in uu qaad cuno lix bilood ay kala kulantay aflagaado, gacan qaad joogta ah iyo biil la’aan. Wixii muddadaas ka horreeyey ayey xustay in uu ahaa shakhsi qoyskiisa noloshooda maareyn jiray, wuxuuna ahaa fuundiga guryaha dhisa.
Muddo markii ay la kulmeysay tacaddiyadaas ayaa Samiira waxay dacwad u gudbisay maxkamadda degmada Laascaanood, oo markii uu kiiska socday muddo saddex bilood ah 27-kii bishii hore ku xallisay furriin.
“Habeenkii xilli dambe in uu imaado ayuu billaabay, fiilo koronto ayuu igu garaacay inka badan 14 jeer muddo saddex bil. Dhaawacyo ayaa igu yaal hadda sida feeraha iyo isha midig”
Qiimaha qaadka lagu iibsado oo raqiisay ayaa la sheegayaa in ay ay tahay sababta ugu weyn ee ay u kordheen xadgudubyada guryaha ka dhaca. Rag badan oo aan horay u cuni jiray ayaa billaabay cusnistiisa.
Sida ganacsatada qaadka Laascaanood ay noo xaqiijiyeen, maalin kasta waxaa soo gala qaad lagu qiyaasay 12 tan siddeedii bilood ee u dambeysay, kaasoo ka yimaado dhinaca Kenya. Tirada qaadka imanaya wuxuu ka badan yahay kii sanadkii hore magaalada la keeni jiray oo dhamaa lix tan jawaan maalintii.
Waxay tani keentay in qiimaha qaadku uu hoos u dhaco. Kiilada qaadka ayaa hadda la kala siistaa 250,000 oo shilin Soomaali ah ($7), halka markii hore uu ahaa 450,000 oo shilin Soomali ah oo dhiganta $14
Habka ay maxkamadda degmada u wajahda dhageysiga dacwadaha qoysaskan ayaa ah in ay dhageysato qofka soo dacwooday, waxayna u yeertaa kan laga soo dacweeyay, markhaatiyo iyo dad ehelka la’ah lammaanaha isa soo dacweeyey. Inta ay dhageysiga dacwaduhu socdaan oo mararka qaar qaata bil ilaa saddex bilood waxaa fursad la siiyaa qoysaska dacwaddu ka dhexeysa si ay iyaga u xalistaan khilaafkooda.
Marka ay muddadaas dhamaato oo wax xal ah ay gaari waayaan ayaa maxkamaddu riddaa go’aanka khilaafka, iyadoo ka qeybgalineysa xubno ka soo jeeda qoysaska lammaanaha is-haya, sida guddoomiyaha maxkamaddu sheegayo.
Xasan Maxamuud Warsame, guddoomiyaha maxkamadda degmada Laascaanood, ayaa sheegay in 360 kiis ee sanadkan 2018 soo gaaray, 90 kamid ah lagu xalliyey furriin la furay haweenkii raggooda ka cabanayey. 150 kiis oo kale ayaa lagu dhammeeyey xeer jajab, iyadoo haatan ay maxkamaddu horyaallaan 120 kiis.
Wuxuu tilmaamay in marka ay wareysteen haweenka ay ogaadeen in dhibaatadu tahay in cunista xad-dhaafka ah ee qaadka ay keeneyso in rag badan marka ay guryahooda yimaadaan oo xaasaskoodu biil ay weydiiyaan ay gacan u qaadaan.
“Ilaa 30 ayaanu xabsi u taxaabnay oo haweenkooda garaacay. Waxaanu ku xukunay sanad ilaa lix bilood inta u dhaxaysa, waxaana hadda xidhan 13 intii kale waa la siidaayay”
Farxiya Aadan Cali waa hooyada siddeed carruur ah, waxayna kamid tahay haweenka maxkamadda ka dacweeyey raggooda. Waxay sheegtay in afartii bilood ah ee u dambeysay ay seygeeda kala kulmeysay gacan qaad iyo iyadoo uusan biilka qoyska bixin.
Waxay ku andacooneysaa in seygoodu markii uu billaabay cunista qaadista lix bilood ka hor uu “gabay” mas’uuliyaddii reerka – wixii ka horreeyey xilligaas wuxuu si joogto ah u bixin jiray masruufka qoyskiisa, isagoo ahaa wad gaadiidka waa weyn ee ka dhex-shaqeeya magaalooyinka. Kiiska Farxiya ayaa lagu dhameeyey furriin ay kala tageen seygeedii bishii June.
