(ERGO) – Muumin Cali Muuse wuxuu awoodi la’yahay inuu bixiyo waxbarashada, kirada guriga iyo biilka qoyskiisa, tan iyo intii laga barakiciyay xerada Naxwo oo ku taalla degmada Dayniile bishii Diseembar ee 2023. Wuxuu nolol maalmeedka kala soo bixi jiray dukaan yar oo uu ku lahaa xerada gudaheeda.
Ninkan oo ah aabbaha 12 carruur ah, waxaa goobtiisa ku xirnaa macaamiil xerada ku la nooleed oo ka iibsan jiray raashinka, caleenta shaaha iyo waxyaabaha kale ee yar yar. Waxaa lagu dul iibsaday dhulkii ay xerada ku taalay iyagoo aan wax digniin ah la siin, maaddaama ay magaalada sii fideyso.
Muumin oo hadda ku nool xero ku taala degaanka Siinka Dheer ayaa xusay in ka hor inta aan la barakicin uu qoyskiisa saddexda waqti uu dabka shidan jiray, balse hadda wuxuu dhib ku keenaa hal waqti. Maalmaha qaar ee uu san waxbo helin ayuu sheegay inay caawiyaan dad ay deris yihiin oo deggan agagaarka xerada uu ku nool yahay.
“Dadka walaalaha ah ee meelaha ku haysta ceelasha ayaan u tagnaa oo ka barinnaa in aan helno biyo, sababtoo ah waxaa jirta biyo la’aan. Meeshaan waa meel ay hadda un dadka soo degayaan. Musqul la’aan ayaa jirta. Laamiyeerigii meeshii na laga dumiyay ayaan haystaa, lacag aan ku dhisto ma haysto.”
Muumin qoyskiisa waxay ku nool yihiin labo qol oo ka sameeysan baco iyo cooshado. Xerada Naxwo ayay ku lahayeen labo qol oo jiingad ah. Wuxuu sheegay in markii labaad lagu dul iibsaday xeradii uu degnaa oo laga barakiciyay.
Arrintan ayuu xusay inay keentay in 6 ka mid ah carruurtiisa oo dhiganaysay iskuul lacag la’aan ah ay waxbarasho la’aan soo foodsaarto. Wuxuu tilmaamay in carruurta ay dhiganayeen fasalada 4, 3 iyo 2 ee dugsiga hoose.
“Hadda iskuul ma heystaan. Aniga dukaan ayaan iska gadan jiray, hadda dukaankii ma jiro. Ganacsatadii aan islahayn waan is waynay. Xerooyinkii waa la dumiyay. Hadda wax aan haysanno ma jirto. Meel duuur ah ayaan isaga nool nahay.”
Dadka qaar waxaa soo foodsaartay shaqo la’aan, maaddaama deegaanka ay u gureen ee Siinka Dheer uu Dayniile u jiro 7 km. Sidoo kale na aysan awoodin inay bixiyaan lacagta baabur raaca.
Nuuro Baarow Nuune oo ah hooyadda lix carruur ah oo agoon ah oo midka ugu yari uu jiro saddex sano ayaa ka mid ah dadka ay shaqo la’aanta hayso. Waxay biilka qoyska ka soo saari jirtay shaqo dhar dhaqis ah oo ay ka soo qaban jirtay xaafadaha degmada Dayniile.
Waxay tilmaantay in muddo lix sano ah oo ay ku noolayd xerada lagu dul iibsaday ee Naxwo ay biilka qoyska ka soo saari jirtay shaqada dhar dhaqidda. Hadda ayay sheegtay inaysan jirin dad ay u shaqeeyso, sidoo kale na ay ka fogtahay Dayniile oo aysan gaari karin.
Waxaa intaa u dheer inaysan haysan guri u gaar ah.
“Buushkii aan deganaa markii hore wuxuu ahaa mid ii dhisan oo hoy fiican ah. Nolol maalmeedka carruurteyda meel ayaan ku haystay. Hadda bac ayaa igu daboolan. Wax aan maanta guri ku dhistana ma heysto.”
Nuuro ayaa Raadiyow Ergo u sheegtay in maalmaha qaar ay aado xaafado ku yaala degmooyinka Cabdicasiis iyo Kaaraan, si ay u soo qabato shaqo dhar dhaqis ah. Waxay tilmaantay inay ku qaadato labo saac oo lug ah inay soo gaarto isgooyska Ex Kontrool, halkaasi oo ay ka raacdo gawaarida aadeysa Xamarweyne.
Gaari raaca ayay xustay inay uga baxdo kal bar lacagtii ay soo shaqeeysatay.
“Hadda laamigii waa iga fog yahay. Waxay danta igu kaliftay inaan salaaddii soo lugeeyo oo aan ciyaalkeyga sidaasi wax ugu raadiyo. Xeradeydii hore dad ayaa iga kasaayay oo waa ay ii dhowayd. Waxaan halkaasi ku lahaa dad macaamiil ah oo aan dharka u dhaqi jiray, balse hadda aad ayaan uga dheeraaday.”
Haweeneydan ayaa 2018 ka soo barakacday gobolka Shabeelaha Dhexe, gaar ahaan duleedka magaalada Jowhar. Dukaan ay halkaa ku lahayd oo ay ku iibin jirtay maacuunta ayaa waxay ku wayday fataahadda Webiga Shabeelle. Tani ayaa keentay inay soo maciin biddo xerada Naxwo ee degmada Dayniile.
Sanadkii 2018 ayay kasoo barakacday gobolka Shabeellaha Dhexe gaar ahaan duleedka Jowhar, markii dukaan ay ku heysatay oo lagu iibin jiray alaabaha maacuunta ay ku weysay fatahaad uu sameeyay wabiga Shabeelle.
Maxamuud Cali oo horjooge u ahaa xeryaha Naxwo, Saciid 2, Tawakal iyo Alwaasac ayaa Raadiyow Ergo u sheegay in tan iyo bishii Oktoobar ee 2023, la barakiciyay ku dhowaad kun qoys. Dadkan ayuu xusay in laga barakiciyay xeryo ku yaalay Dayniile, Kaxda iyo Karasbaaley, markii lagu dul iibsaday.
Dadka qaarkood ayuu xusay inay guryo jiingado ah ku lahayeen xeryaha. Wuxuu sheegay in dadka aan loo digin oo ay ka war helaan cagaf duminayso guryahooda. Arrintaan ayuu tilmaamay inay keenayso in mar waliba ay ka dhalato in nolosha ay meel hoose ka soo bilaabaan.
