(ERGO) – Wasaaradda tamarta iyo biyaha ee Galmudug ayaa sheegtay in biyo yari ay wajahayaan dad lagu qiyaasay 17 kun oo qoys oo ku nool gobolka Mudug.
Sababta ugu wayn ee biyo yarida keentay ayaa ah inay jabeen shan ceel oo ku kala yaalla deegaannada Wargalo,Wisil, Bajeela, Laaso-cadale iyo Dhar-dhaar.
Iskuduwaha wasaaradda tamarta iyo biyaha, Axmed Xasan Faarax ayaa sheegay in 17 kun ee qoys, sagaal kun oo ka mid ah yihiin xoolo dhaqato, halka inta kale ay yihiin dad deegaannadooda uga soo barakacay colaado iyo kuwa ka soo gudbay xadka Itoobiya iyo Soomaaliya ay wadaagaan.
Xog ururin 28 Janawari ilaa iyo 3 Febraayo ay si wada jir ah u sameeyeen wasaaradda tamarta iyo biyaha, wasaaradda gargaarka, maamulka gobolka Muqdug iyo qaar ka tirsan hay’adaha gargaarka ayay ku ogaadeen in xaalad bani’aadamnimo oo ka dhalatay biyo yarida ay ka jirto degaannaada ceelashu ka cilladoobeen.
“Marki laga soo qaxay magaalada Bacaadwayne , waxaa lagu soo qaxay magaalooyinka Wisil iyo Bajeela, culayskaas wuxuu keenay in cillad ay ku timaaddo labada ceel ee ugu muhiimsanaa, shanta ceel ee jabay waa shanta muhiimka ah ee saamaynta badan leh, xoolo dhaqatadana saamaynta ku leh, walina wax gargaar ah oo la gaarsiyay ma jiro.”
Biyo yaridan ayaa ku soo beegmaysa xilli jilaal kulul uu ka jiro Soomaaliya, xoolo dhaqatadana ay samaynayaan hayaan aad u badan kuwaasoo raadinaya deegaanno ay xooluhu biyo uga helaan. Dadka qaarkii ayaa sheegaya in qiimaha biyaha uu sare u sii kacayo taasi oo samayn kale ku leh xoolo dhaqatada oo ka cabanaya in xooluhu iib fiican aysan lahayn.
Jimcaale Cabdulqaadir Xasan oo qoyskiisu ka kooban yahay 12 ruux oo ku nool duleedka tuulada Laaso Caddale oo 20 kiilo mitir u jirta magaalada Docol , ayaa ka mid ah meelaha biyo yaridu saamaysay kadib marki uu jabay ceelki ay cabbi jireen dadka iyo xooluhu laba toddobaad ka hor oo ku yaalla tuulada.
Jimcaale oo dhaqada tiro ari iyo labaatan neef oo geel ah, ayaa hadda xoolaha ku waraabiya biyo booyado looga keeno deegaanka Docol . Qoyska Jimcaale iyo laba qoys oo kale ayaa booyadda biyaha ee kontonka fuusta qaadda ku iibsada lacag dhan 80 doollar.
“Sedex qoys ayaan ku qaybsan si dadka iyo xooluhu biyo u wada helaan, qoys kasta waxaa nagu soo aadaysa 27 doollar, lacagtaas waxaa iga caawiya dad aan qaraabo nahay oo ku sugan magaalada Muqdishu.”
Jimcaale iyo qoysaska kaleba waxaa wel-wel ku haya xaalka ay hadda ku sugan oo biyo yaraanta ah, maadaama ay saamayn nolaleed iyo mid dhaqaale ku yeelatay. Jabitaanka ceelka ayuu sheegay in uu ku soo aaday xilli jilaal kulul ah oo aan waxba la qaban karin. Dadka deegaanka ayaa sheegay in labadi xilli roobaad ee la soo dhaafay uu ku yaraa roobka, cawski yaraa ee ku soo baxay roobki dayrta ee yaraa ayaa waxaa ka cunay ayax guurguurayay.
“Wax wayn ayaa iska badalay dad awalba miyi joogay, xoolo dhaqato ahaa iska abaaraysnaa haddana ceelki ay ka cabbi jireen uu ka hallaabay baannu naha, biyuhuna waa nolosha koobaad.” Sidaa waxaa yiri Jimcaale.”
Ubaxo Cali Shirwac, oo degan tuulada Laaso-Caddale, ayaa radio Ergo u sheegtay in biyo yarida ay sabab u noqotay inay xiranto goob ganacsi oo ay ku iibin jirtay shaaha. Dadka ceelka u soo aroora ayaa ka cabbi jiray shaaha, maadama uu ceelka jabay oo aysan cidi imaan ayay ku khsabanaatay inay iska xirto.
Ubax oo haysata sideed Carruur ah, waxay ku tiirsan yihiin biyo iib ah oo laga keeno deegaanka Docol.
“Dadka ceelka cabba iyo dadka dhaanka keena ayaa maqaayada imaan jirey, meeshaas baa lacag fiican oo nolosheena ku maarayno ka heli jirney, kadib markii ceelkii jabay dadkii kala guureen maqaayadii waa iska xirmatay marka hadda wax shaqa ah ma hayo.”
Maalinti waxaa ka soo gali jiray lacag u dhexaysa 15-20 doollar oo oo faa’ido ah. Hadda waxay ku tiirsan yihiin ninkeeda oo aaday magaalada Gaalkacyo si uu shaqooyin xammaali ah uga soo qabto si u maareeyo nolasha.
“Matoorkii baa naga jabay saas awgeed baa biyo la,aan unoqoney ,wax yaabaha noogu dhibaatada badan waa biyihiiyoo aan weyno lacag aan ku soo gadano weyno tuuladii oo dhan oo ay kamuuqato oon iyo rafaad abaar baar saa’id ah baan dareemaynaa.”
