(ERGO) – Haween danyar ah oo deggen tuulada Lafo-ciise oo Jigjiga waqooyi galbeed uga beegan 30 km ayaa lacag ay ka helaan biyo-dhaamin ku dabbara nolosha iyo waxbarashada carruurtooda.
Haweenkan oo tiradoodu ay gaareyso 26 qof ayaa ku shaqeeya gaari-dameerro ay biyaha kaga soo daabulaan ceel-biyood 10 km u jira deegaanka, iyagoo ka iibiya qoysas macaamiil u ah oo deggan deegaanka oo oomane ah.
Hinda Siyaad Axmed oo kamid ah haweenkaas, waxay 50$ simistarkii ka bixsaa gabadheeda oo sanadkii labaad dhiganaysa heerka koobaad jaamacadda.
Haweenaydaan oo ah hooyada 10 carruur ah, waxay maalintii iibisaa 8 fuusto oo biyo ah, iyadoo shaqaysa toban saac oo xiriir ah. Howshan oo caan ay ku yihiin ragga islamar kaana masaafada biyaha laga doonayo ay durugsan tahay ayay u bareertay Hinda 4 sano ka hor.
“Maalintii 300 riyaal way isoo gashaa. Saddexdaas boqol ayaa noloshana lagu dabaraa. inna daasad baan ku aruuriyaa oo jaamacadda looga bixiyaa, duruufta way adagtahay, heerkaas ayay awlaaddu iskaga nooshahay waxna ku baranaysaa oo buuggooda, qalinkooda dharkooda iyo kabahooda ay ka helayaan, sidaas yaan kaga nool nahay.”
Gabadha Hind ayaa dhigata kulliyada caafimaadka ee jaamacadda Jigjiga. Sidoo kale 7 carruur ah oo u dhigata dugsiga hoose iyo sare ee deegaanka ayay ka bixisaa lacagta dharka, qalimaanta iyo buuggaagta.
Waxa ay xustay in gabadheeda ay la joogto qoys ehelkeeda oo Jigjiga daggan, halkaas oo jiifka iyo cunnada ay ka hesho. Sababaha ku qasabtay shaqadaan adag ayay ku sheegtay sidii heer fiican ay u gaari la haayeen carruurteeda.
“Mustaqbalka waxaan rajaynayaa in aan ciyaalkaas jaamacadaha kaga saaro shaqadaan dameerka, markaan jaamacadaha kaga saarana in iyagu ii shaqeeyaan oo ay i anfacaan ayaan doonaya.”
Masaafada ay lugayso si ay gaarto ceelka ay biyaha ka dhaamiso iyo safka loo galo helidda biyaha ayay sheegtay in ay yihiin caqabaddaha ay la kulanto inta shaqada ay qabanayso. Hinda oo kaligeed korsata carruurta ayaa tilmaamtay in ay ka baddelaan maalaha Sabtida iyo Axadda shaqada biyo-dhaaminta.
Haweenka guusha ka gaaray waxbarashada carruurtooda ee biyaha-dhaamiya waxaa kamid ah Sahra Muuse Caways oo 56 jir ah. 30-kii bishii Janaayo ee sanadkan ayuu qalin-jabiyay curadkeeda oo dhiganayay jaamacadda Jigjiga muddo 6 sano ah. Sahra oo ku faraxsan heerka waxbarasho ee wiilkeeda ayaa sheegtay in ay shaqaynaysay maalin walba si qarashka waxbarashada iyo nolol-maalmeedka qoyskeeda oo 9 qof ah ay u hesho.
Deegaanka Lafe-ciise oo ay ku nooshahay ayay 7 sano ah uga shaqaysaa gaari-dameerka, $50 ayay waxbarashada jaamacada uga bixinaysay wiilkeeda. Sidoo kale waxaa dheeri ka ahaa lacago si joogta ah ay ugu diraysay si uu ugu maareeyo noloshiisa.
Sahra oo leh macaamiil ku xiran biyaha ay dhaamiso ayaa Raadiyow Ergo u sheegtay in lixda subaxnimo ay shaqadeeda billowdo.
“Yoomkii waxaan dhaamiyaa 6 ilaa 8 fuusto marka ay sii dheeraatana 10 fuusto, anigu waxaan leeyahay macaamiil ilaa 11 aqal ah. Dharaar aan 6 u dhaamiyo iyo dharaar aan 5 u dhaamiyo, waa intaas macaamiisha adag ee aan haysto.”
Sahra ayaa sheegtay in maalintii $6 ay ka hesho shaqadeeda. Lacagtaas ayay u qaybisaa nolol-maalmeedka qoyska iyo qarashka waxbarashada carruurteeda oo ay dhigaalsato, waxa ay qorshaynaysaa in jaamacadda ay u dirto sanad kadib wiil ay dhashay oo hadda dhiganaya fasalka afaraad ee dugsiga sare ee deegaanka Lafa-ciise oo bilaash ah.
“Duruufo kale ayaan soo marnay dhowr iyo tobankaas sano ee carruurtu qalan jabinaysay, kolaan haruur tumo kolaan dullaalno, xamaal iyo waxaan ahayn dullaal, Alla waxaa iigu darnayd inanka jaamacadda markuu hal sano dhiganayay inta taleefoon ii soo dhacay la igu yiri inankii wuu xanuunsanayaa oo dhaqaale aan ku gaarana aan waayay.”
Waxa ay sheegtay in wiilkeeda oo lagu magacaabo Cabdiraxman Cabdullaahi Xirsi ay waxbarashadu ka istaagtay markii dugsiga sare uu ka qalin-jabiyay, taasi oo keentay in shaqadaan ay billowdo si ay dhaqaalo fiican oo ay waxbarashada jaamacadda uga bixiso u hesho.
Cabdiraxmaan oo bartay cilmiga Ingineerinka ayaa hadda rajaynaya helidda fursad shaqo, waxa uu sheegay in uu isku arko mid ka duwanaa ardayda kale maaddama hooyadiis si dhib badan ay waxbarashada uga bixinaysay.
“Juhdi adag bey igalisay hooyadey in aan u mahad-celiyana waan doonaya, waxyaabaha aan ugu mahad-celinayana waxaa kamid ah. Kow in iyada nolosheeda aan maareeyo oo aan u fariisin lahaa, hadafkayga ugu horreeya waa taas.”
Ardaya ka soo jeeda qoysaska danyarta ah ee ku nool deegaanka Lafe-ciise marka ay waxbarashada dugsiga sare ka gudbaan sida kaliya ee ay jaamacad ku heli karaan ayaa ah in ay Jigjiga tagaan, haweenka shaqada xoogsiga ah qabta ayaa se noqday waaliddiinta kaliya ee carruurtooda u suurto-galiyay in ay safarkooda waxbarasho sii wataan.
