(Ergo)- Inka badan 500 oo qoys oo ku nool degmada Burtinle ee gobolka Nugaal, ayaa ka faa’iideysanaya biyo-gelin markii ugu horreysay guryahooda la geliyey bishii October, kaasoo qiimihii ay dadku biyaha ku heli jireen wax weyn ka beddelay.
Mashruuca biyo-gelinta Burtinle oo socday muddo saddex sano ah, ayaa waxaa ku kacday inka badan $2,000,000 (Labo milyan oo doolar), waxaana maalgeliyey ganacsato deegaanka ka soo jeeda, iyadoo ay gacan ka geysteen hay’adda tamarta iyo biyaha Puntland (PSWEN) iyo UNICEF, sida uu Raadiyo Ergo u sheegay Axmed Cabdullaahi Cabdulle, maamulaha shirkadda biyaha ee Maahiigaan oo mashruuca fulisay.
Burtinle ayaa kamid aheyd deegaannada oomanaha ah ee xilliyada abaaraha ay sare ugu kici jireen qiimaha biyaha, oo looga keeni jiray tuulooyinka Bacaadweyn oo gobolka Mudug ka tirsan iyo Rabaable oo Nugaal ah, kuwaasoo mid kasta ay 80-km u jirto degmada. Si looga baxo biyo la’aanta dhacda ayaana loo hirgeliyey mashruucan.
Cumar Xuseen Faarax, oo qoyskiisu ka kooban yahay 12 qof, wuxuu kamid yahay dadka ka faa’iideysanaya biyo-gelinta. Biyaha gurigiisa la geliyey ayuu sheegay in ay u baajineyso dhaqaale badan oo uga bixi jiray in uu biyo iibsado.
Biyo-gelinta ka hor, xilliga qaboobaha waxaa isticmaalka biyaha qoyskiisu ugu kici jirtay $13 booyaddii, halka xilliyadda jiilaalka ilaa $30 dollar uu booyaddii ku iibsan jiray. Hadda waxaa booyadii biyaha bishii kaga baxda $6.
“Waan ku qanansanahay in laga baxay biyo la’aantii degmada ka jirtay. Xilligii iigu adkaa wuxuu ahaa markii abaartu taagneyd oo booyaddii biyaha 40 qaadka uu ahaa $100”, ayuu yiri Cumar.
Inka badan 7,000 oo guri ayaa biyaha la geliyey, iyadoo ay biyuhu ka helayaan tuubooyin dhulka hoostooda maro oo guryahooda loogu xiray.
Maaddaamaa dadka Burtinle ay hadda helayaan biyo nadiif ah, Dr. Cabdinuur Yuusuf Faarax oo ah dhakhtar cudurrada guud oo ka howlagala isbitaalka weyn ee degmada, wuxuu rajeynayaa in xannuunadii sida shuban biyoodka ee ka dhalan jiray biyaha aan nadiifka aheyn ee ay dadku cabi jireen ay hadda meesha ka bixi doonaan.
“Inka badan 75% wax bay ka beddeli kartaa, sababtu waxaa weeye biyaha waxaa laga soo saaray dhulka hoostiisa oo aan soo marin dariiq ay ku wasaqoobaan”, ayuu yiri Cabdinuur
Ka hor intii aanan biyo-gelintan la sameyn dadka Burtinle, waxaa kaloo ay biyo aan badneyn ka heli jireen labo ceel biyood oo qodaal ah oo ay ganacsato deegaanka ah ka hirgeliyeen 2014.
Degmada Burtinle waa meesha ay ku nool yihiin xoolo-dhaqatada ugu badan ee gobolka Nugaal, kuwaas oo lagu qiyaaso in ay ka badan yihiin 109,000 oo qof, sida lagu sheegay xog uruurintii u dambeysay ee qiimeynta dadka oo ay wasaaradda qorsheynta Puntland soo saartay 2014. Dadkaas ayaa iyaguna kamid ah kuwa biyo-gelinta Burtinle ka faa’iideysanaya.
Maalin kasta 25 booyadood ayaa biyo dhaamin u sameeyo dadka iyo duunyada ku nool miyiga Burtinle, waxaana halkii booyad ay deegaannadaas biyaha ku geysaa $50.
Qiimahaas oo ah mid ka sareeya kan gudaha degmada biyaha looga iibsado, sababta sidaas loo yeelanayna waxay tahay saacadaha ay booyaddu safarka tahay iyo shidaalka ku baxa, sida milkiilayaasha booyadaha ay noo sheegeen.
Gobollada Puntland oo dhan waxaa dadku ay cabasho ka muujiyaan ku filnaansho la’aanta biyaha, taas oo sii kororta marka ay abaarurhu jiraan.
