Ubax Macallin oo heysata shan carruur ah waxay kamid tahay boqol iyo siddeetan qof oo danyar iyo barakac ah oo ka shaqeeya warshad caagadaha iyo bacaha la tuuro ka sameysa jileyga guryaha la saaro oo ku taalla deegaanka Jasiira ee duleedka magaalada Muqdisho.
Warshaddan oo lagu magacaabo African Solution waxaa u jeedka loo furay uu yahay in qashinka magaalada buux-dhaafiyay loo beddelo wax saar la isticmaalo si wax looga qabto faya-dhowrka deegaanka oo aad u liita iyo in fursad shaqo ay helaan dadka danyarta ah, sida uu Raadiyo Ergo u sheegay maamulaha warshadda Cabdi Xirsi Cali.
Ubax iyo 69 qof oo kale, waxay soo uruuriyaan qashinka caagadaha bacaha iyo biraha gawaarida la tuuro, ma ahan shaqaale bishii lacag ka qaata warshadda, hase yeeshee waxaa loo cabbiraa inta kiilo ee ay maalintii la yimaadaan, waxaana ugu badnaan maalintii ay ka helaan $10.
“Waxaan qashinka ka soo uruuriyaa waddooyinka xaafadaha, maalintii waxaan keensadaa 30 kiilo, saddex kun ayaa kiiladii la iigu dhuftaa, waxay ii noqotaa lacag badan oo aan qaar meel dhigto, qaarna aan nolosha carruurta ku debbero,” ayey tiri Ubax.
Ubax oo muddo sanad ah ka shaqeysa warshaddan, waxay saddex sano deggan tahay magaalada Muqdisho. Waxay sheegtay in ay uga soo barakacday gobolka Shabeellaha hoose, markii ay weysay waxay siiso carruurteeda iyo shaqo ay qabato. Ka hor intii aysan shaqadan helin waxay qaban jirtay shaqooyin dhar-dhaqistu ay kamid tahay.
Waxay sheegtay in gabar la dhalatay iyo mid ay dhashay ay ka bixiso iskuulka dugsiga hoose, iyadoo middiiba bishii ka bixisa $8, waxayna hadda dhiganayaan iskuulka toddoba bilood. Carruurteeda ayey xustay in ay ka caawiyaan in caagadaha kuwa waa weyn iyo kuwa yar yarba ay la soo ururiyaan.
Warshadda oo la aasaasay 2011, hase yeeshee loo waayay qarash ay howlgasho ayaa la qalabeeyay billowgii sannadkan, iyadoo suuq geynteedii ugu horreysay billowday bishii Oktoobar. Maamulaha warshadda ayaa Raadiyo Ergo u sheegay in maalintii ay soo saaraan toddobo boqol ilaa siddeed boqol oo jiley ah.
“Waxaan ogaannay in muhiim ay tahay in qashinka laga faa’iideysto oo dad badan ay shaqo ka heli karaan, waxaan diyaarinnay qashin iyo caagado tira badan oo laga faa’iideysanayey, kaddib aan sidaas shaqadan ku billownay.” ayuu yiri Cabdi.
Caagadaha ayaa la geeya marka koowaad qeyb keyd ah, iyadoo la marsiiyaa makiinad shiidda, waxaa la isku qasaa ciid ama carro iyo shamiito, kaddibna waxaa lagu shubaa warshadda, sidaas ayaana lagu soo saaraa jileyga.
Jileyga ayaa inta badan waxaa isticmaala dadka ku nool meelaha xeebaha ah, wuxuuna kaga duwan yahay jiingadda inuusan u baahneyn in la beddelo waqti kaddib, halka dadka xeebaha deggan ay sanadkiiba iska beddelaan jiingadda ay saartaan guryaha.
Wuxuu ka raqiisan yahay midka dibadda laga keeno. Halkii xabbo waxaa suuqyada Muqdisho lagu iibiyaa $2, halka midka dibadda laga keeno lagu gado shan doolar sida uu sheegay Cabdi.
Dadka ka shaqeeya warshadda waxaa ka mid ah dad ku xoolo waayey abaaraha oo deegaannadoodii maciin biday in ay magaalooyinka ka helaan shaqo ay nolol maalmeedka ka helaan, kaddib markii ay ka dhammaadeen xoolihii ay dhaqanayeen.
Cabdifitaax Xasan wuxuu ahaa reer guuraa ku xoolo beelay baaddiyaha degmada Hobyo ee gobolka Mudug, labo bil oo uu shaqo la’aan ahaa kaddib imaashihiisii Muqdisho wuxuu sannad iyo saddex bil ka tirsan yahay shaqaalaha warshadda.
Cabdifitaax oo markii ugu horreysay qabanaya shaqo ka baxsan xoolo-raacidda, wuxuu sheegay in ka hor inta aanu shaqadan billaabin loo tababbaray qaabka qashinka iyo ciid la isku daray jilay looga soo saaro. $200 oo uu bishii qaato wuxuu ku maareeyaa nolosho qoyskiisa.
“Nolosheyda wax badan bay ka beddeshay oo cid baan dul saar ku ahaa, haddana guri kira ah ayaan degganahay, konton kiro ayaan isaga bixiyaa, boqol iyo kontonka soo harayna waxaan ku dabaraa biilka, waxbarashada carruurta, korontada iyo biyaha guriga. Marka mushaarkaas intaas ayuu iga kaafiyaa,” ayuu yiri Cabdifitaax
Wuxuu shaqada ku tagaa gaari ay leedahay warshadda oo dib ugu soo celiya xaafadda uu deggan yahay oo ku taalla degmada Hodan, taas oo uu kala siman yahay shaqaalaha warshadda, maaddaamaa meesha ay shirkaddu ku taalla ay ka yara fog tahay magaalada.
