Labo boqol iyo lixdan iyo afar qoys oo ku nool xero barakac oo ku taalla tuulada God-waraabe ee Gobolka Sanaag ayaa wajahaya xaalad biyo la’aan ah oo adag saddexdii todobaad ee u dambeeyay. Tuulada ayaa Waqooyi kaga beegan magaalada Ceel-afweyn 27KM.
Qoysaskan oo kasoo barakacay abaartii ku dhuftay Gobolka Sanaag sanadkii 2017 ayaa waxay ka cabi jireen ceelal iyo Balliyo ku yaalay tuulada, kuwaas oo hadda qallalay, sidoo kale waxaa ku yaraa tuulada roobkii gu’ga ee gobolkaasi ka da’ay.
Canab Aadan Xirsi oo xerada barakaca ku haysata shan caruur ah ayaa afar qad ku dhaansata laba jirkaan oo biyaha oo ay kasoo dhaansato magaalada Ceel-afweyn. Helidda biyaha waxaa ay ku qaadataa muddo lix saacah, waxay sheegtay inay dhabarka kusoo qaadaan iyada iyo wiilka ugu weyn caruurteeda oo shan iyo toban jir ah.
Waa maalintii kow iyo labaatanaad ee aanay tuulada ay nooshahay ka helin biyo ay ku noolaadaan caruurteedu, afartanka litir ee ay soo dhaansadaan waxay isticmaalaan afar maalin oo xiriir ah.
“Biyo la’aan lama fadhiyi karo carruurta waxay cabaan iyo waxaan cunada ugu kariyo ayaan u doonaa, hadda aan kula hadlayo ayaan kasoo galay biyo dhaamis wakhtigu waa iska adag yahay hooyo, laakiin Ilaahay ayaa naga saari, biyo la’aantan ayaa haddana noogu soo diran”
Labaatanka litir ee biyaha waxaa ay ku gadataa saddex kun(3000) oo shiling Somaliland una dhiganta $0.4, labada jirkaana waxaa ay ku iibsataa lix kun oo shilin oo u dhiganta $0.6. Canab waxay ii sheegtay in maydhashadii caruurta, cuno karintii saddexda wakhti iyo dhar dhaqistii ay joojiyeen oo ay bil ka hor ugu dambeysay, waxay sheegtay inaanay haysan biyo ay ku qabato shaqooyinka oo ay ka ku dadaasho in harRaadka ay ka tirto caruurta iyo in laba wakhti ama hal wakhti ay cuno u kariso.
“Meeshu way nagu fogtahay, waxaanu raacno ma haysano, lacagta yar ee aan ku iibsado gabadh aan walaalo nahay ayaa Burco iiga soo dirta, xaaladii guriga biyo la’aan iyo kuleylka Xagaaga ayaa isku biirsaday oo caruurtii way arag xunyihiin”
Tuulada waxaa ku nool boqol iyo konton qoys oo kale oo deegaan ay u tahay God-waraabe kuwaasi waxaa ay ka dhaansadaan booyado biyaha uga keena Ceel-afweyn ama gaadiid ayay ku shubtaan shidaal si ay ugu soo dhaansadaan biyaha sida uu Raadiyo Ergo u sheegay Jaamac Maxamed Guddoomiyaha Tuulada God-waraabe.
Wuxuu sheegay inaanay awoodin biyo dhaamis ay u sameeyaan dadkaasi oo aanay lacag haysan maamulkoodu, hase yeeshee ay la hadlaan hay’adda gurmad Somaliland oo aanay wali jawaab helin.
Bilihii May June iyo July waxaa xerada biyo dhaamis u sameysan jiray hay’adda Care International balse August iyo September ma helin biyahaas dadka ku nool xerada Baracaka ee God-waraabe.
Mukhtaar Cumar Muumin madaxa hay’adda Care ee gobolka Sanaag ayaa ii sheegay in biyo dhaamis deegaankaasi ay ka sameyn jireen balse aanay hadda ka sameyn.
Aamina Maxamuud Cabdilaahi waxaa ay ii sheegtay in xerada ay ku nooshahay muddo sanad ah iyada iyo saddex caruur ah oo ay dhashey, Saddex maalmoodba maalin ayay aroor tagtaa si ay biyo ugu soo hesho caruurta.
Hal jirkaan ayay soo dhaansataa oo ay dhabarka kusoo qaado, waxaa ay ii sheegtay in culeyska biyaha uu dhabarku xanuunay balse aanay deyn karin oo ay caruurtu ka doonayaan waxay cabaan.
Odeygeeda oo xaabo kasoo gura Kaymo u dhow una iibgeeya Ceelafweyn ayaa ka bixiya lacagta laga siiyo Biyaha.
“Dhibta caruurta ayaa nagaga daran dhibaato kasta oo aan qabno, waa isku nuug caruurtu guri ayaan kusii xidhaa, maalintii intaan ka maqanahay halkaasi ayay iskaga jiraan oo ay isku sii hayaan, Halkan xerada markii biyaha na loogu shubayay waanu iska ladneyn oo bacda ayaan kasoo dhaansan jirnay,”ayay tidhi Aamina.
Raashinka waxay ku gataan dadka ku nool xeradani lacag ay siiso Hay’ada Oxfam oo bishii $85 teleefoonka ugu shubta, balse xaaladda biyo la’aan ee ay hadda wajahayaan ay dhib ku tahay haweenka deggan xerada oo biyaha meel fog kaga soo qaada dhabarkooda.
