(ERGO) – Laba boqol iyo toddobaatan nin oo horey u ahaan jiray xoolo-dhaqato ku cayroobay abaaraha, ayaa muddo ka badan laba bilood hadda ka mid ah kalluumaysatada magaalada Berbera ee gobolka Saaxil. Xoolo-dhaqatada ku biirtay kalluumeysatada ayaa tirada dadka xirfaddan ku shaqeysta ka dhigtay 2,500 oo qof sida uu Raadiyo Ergo u sheegay isku duwaha Wasaaradda Kalluumeysiga ee gobolka Saaxil Ismaaciil Maxamed.
Xoolo-dhaqatadan oo ku noolaa miyiga deegaannada Mandheera, Laas-ciidle, Abdaal, Macaaneeye, Lafaruug iyo Galooley oo ka tirsan gobollada Togdheer iyo Saaxil ayaa dhowrkii bilood ee u dambeeyey ku shaqeynaya Jillaabashada kalluunka ee xeebaha Berbera.
Wasaaradda Kalluumeysiga ee Somaliland ayaa ugu deeqday 50 laash iyo shabaago ay ku dabtaan kalluunka qaar ka mid ah xoolo-dhaqatadan. Waxaa loogu qaybiyay laashashka siday usoo kala horreeyeen, waxaana la diiwaan-geliyay markii ay xoolo-dhaqatadii ugu horraysay soo gashay xeebaha bishii siddeedaad ee sannadkii hore. Wasaaradda waxaa qorshahan ka taageeraya Midowga Yurub oo bixiyay lacagta lagu gaday laashashka.
Siciid Aadan oo ka mid ah xoolo-dhaqatada kalluumaysatada noqday ayaa Raadiyo Ergo uga warramay sababaha ku kallifay inuu ka guuro qaab nololeedkiisii hore. “Baadihaya wax loogu noqdo ma jirto oo xoolihii sannad walba abaar ayaa helaysa,” ayuu yiri.
Siciid oo taageero ka helaya qaar ka mid ah ehelladiisa oo xeebta ka kalluumaysta, ayaa xirfadan ku bartay muddo 10 maalmood ah. 15 kii maalmood ee u horraysay wuxuu xammaali ka noqday dekedda Berbera. Dhammaadkii bishii Sebtembar ayuu raacay kalluumaysato ay qaraabo yihiin oo ku shaqaysta hal laash.
Xilliyada qaar marka ay nasanayaan kalluumaysatadu, Siciid waxaa uu isku dayi jiray inuu keligiis jillaabasho tago si uu u daboolo baahiyaha abaartu ku reebtay qoyskiisa. Maalintii waxaa uu helaa 100 oo shilinka Somaliland ah ($10). Hadda waxaa uu rajaynayaa inuu laba bil kaddib qoyskiisa u soo raro magaalada Berbera, si carruurtiisu waxbarasho ugu hesho.
Shaqadan cusub ayaa u horseeday inuu qoyskiisa bilowgii bishii la soo dhaafay meherad yar oo lagu iibiyo bagaashka uga furo tuulada Mandheera oo ay hadda wali ku nool yihiin. Saddex ka mid ah carruurtiisa oo gaaray heerka waxbarashada ayuu ku daray dugsi ku yaalla isla tuulada.
Tuulada Mandheera oo 100 km galbeed uga beegan Berbera ayuu bishii toddobaad ee sannadkii hore u raray qoyskiisa. Bishii ku xigtay ayuu sheegay inuu go’aansaday inuu u shaqo tago qoyskiisa maadaama 65 neef oo ari ah oo uu dhaqan jiray ay ku dhammaadeen abaarta.
Dadkan oo isugu jira kuwa ku noolaa deegaannada xeebta ku dhow iyo kuwa ay hadda ugu horrayso, ayay wasaaradda kalluumaysiga Somaliland sheegtay in dadka abaaraha ku xoolo beelay ay ka dhaaftay ruqsadaha iyo cashuuraha laga qaado kalluumaysatada kale.
Fadxi Maxamed isaga iyo qoyskiisa oo ka kooban 8 qof, ayay abaartu ku heshay baadiye u dhow tuulada Lafo-ruug oo 85 km galbeed ka xigta Berbera. Laba tiro oo ari ah oo uu lahaa, waxaa uga soo hadhay 50 neef, oo hadda qoyskiisu ay ku dhaqdaan tuulada Lafo-ruug.
Markii xoolihii laga iibsan waayay, nolosha qoyskiisuna sii xumaatay ayuu bishii Oktoobar ee la soo dhaafay la bilaabay jillaabashada wiil ay qaraabo yihiin oo 12 sano ku shaqaysanayay xeebta Berbera. Wuxuu ka caawiyay fahamka iyo sida looga shaqaysto badda.
Raadiyo Ergo ayuu u sheegay inuu hadda qorshaynayo inuu xaraasho xoolaha u soo haray, si lacagta uu ka helo uu ugu iibsado laash uu kaga kalluumaysto badda. Wuxuu qorshaynayaa inuu helo shaqo uu madax bannaan yahay maadaama uu hadda wali ku hoos jiro gacanta ninka ay qaraabada yihiin.
