(ERGO) – Hal-abuur tiknaloojiyadeed oo ku cusub Soomaaliya ayaa laba bil kahor laga hir-geliyay deegaannada Puntland kaas oo dadka taleefannada gacanta sita, fursad siman u siinaya in ay ogaadaan shaqooyinka cusub. Waxay is diiwaan-gelinayaan iyagoo aan u baahan Internet. Muddadaas waxaa is qoray in ka badan 2,000 oo qof. Maalin walba waxaa loo diraa farriimo cusub oo shaqo-sidayaal ah si ay u dalbadaan.
Dadka iska diiwaan-geliyay SOMALI SMS faraceeda Puntland oo loo yaqaan SAHAN SMS ayaa lagu sheegay in sagaashan boqolkiiba ay dhallinyaro yihiin.
Hay’adda UNDP ayaa sanadkii 2012 xog uruurin ay samaysay ku sheegtay in in ka badan 54 boqolkiiba dadka Soomaalida ah ee shaqeyn kara ay shaqo la’aan yihiin. Waxay kaloo warbixintu caddeysay in 67 boqolkiiba ay dadkaas ka yar yihiin 29 sano.
Inta ugu badan dadka codsiyadooda gubiyay ayaa jooga magaalada Boosaaso. Maxamed Xasan oo ah madaxa Somali SMS ayaa sheegay in inta badan dhallinyarada ay caqabad ka haysato sidii ay ku ogaan lahaayeen ama u raadsan lahaayeen shaqooyinka cusub.
Ujeeddada ay hal-abuurkan u sameeyeen ayuu Maxamed ku sheegay sidii ay dhallinyarada ugu soo bandhigi lahaayeen fursadaha shaqo ee ka bannaan shirkadaha ganacsi, iskuullada, jaamacadaha, hoteellada, warshadaha yar yar iyo makhaayadaha. Arrintaas oo shirkadaha ku dhiirigelisay in ay ku xirmaan adeeggan.
Khadar Cabdi oo ka baxay Jaamacadda Bariga Afrika afar sano ka hor isla markaana bartay cilmiga tiknaloojiyada, wuxuu ka mid yahay 10 qof oo bishan shaqooyin ku helay habkan oo afar ay dheddig yihiin. Siddeed maalmood kaddib codsigiisii ayuu markii ugu horreysay shaqo ka helay shirkad lagu magacaabo Tabaarak oo fadhigeedu yahay Gaalkacayo. Wuxuu u qaabilsan yahay qeybta xog-keydinta.
In ka badan 400 oo kale ayaa waqtigan sugaya natiijada shaqooyin ay u tartameen.
Dhalinyarada adeegan hoggaaminaysa waxay khidmado aan jaan go’nayn oo heshiis wada fariisi ku xiran ah ka qaadaan dadka loo xayaysiiyo shaqooyinka. Qofka is diiwaan-gelinaya ayay sidoo kale bishii ka qaadaan nus doollar.
Cabdifataax Cajab wuxuu ka mid yahay mulkiilayaasha maqaayadda cuntada ee Dhextaal oo bilowgii bishan laga furay magaalada Garoowe. Wuxuu sheegay in markii ay u dhammays tireen agabkii ay ku shaqayn lahayd, ay adeegsadeen SAHAN SMS si ay u helaan shaqaalaha ay u baahan yihiin.
“Waxaan wada ogsoonahay shaqooyinka noocan oo kale ah in loo yeeran jiray qof aan aqoon lahayn. Hadda waxaan heli karnaa dad ugu yaraan aqoon leh oo wax soo codsan kara”, ayuu yiri Cabdifataax.
Hal-abuurkan ayaa dhiirigelin u ah boqollaal dhallinyaro ah oo sanad walba ka qalinjebiya jaamacadaha gudaha. Shaqo-la’aanta waxay sidoo kale ka mid tahay sababaha ay dhallinyaradu u tahriibto.
