Madaxda is-kaashatooyinka Kalluumaysiga ee gobollada Puntland ayaa tababar la xiriira diiwaan-gelinta iyo la socodka Kalluumaysatada uga bilowday magaalada Boosaaso, Tababarkan ayaa bilow u ah qorshe cusub oo kaarar aqoonsi iyo qalabka GBR-ska lagu siinayo kalluumaysatada, arrintaas ayaa sahlaysaa in laga hortago khatarta mar kasta la soo derista xirfadlayda xeebaha.
“Annaga iyo dalalka badda kula dagaallama burcad-badeeda in badan oo aan kala hadalnay in la kala saaro burcad-badeeda iyo kalluumaysatada, kadib waxaa is afgarad lagu gaaray in kaarar Aqoonsi la siiyo xirfadlayda badda, Kaarka (ID) waxaa lagu shubi doonaa xogta qofka kaluumaystaha ah, iyo iskaashatada uu ka tirsan yahay.” ayuu yiri Agaasimaha Guud ee Kaluumaysiga Cabdiwaaxid Joocar oo Ergo la hadlay.
Agaasime Joocaar oo ka hadlay muhiimada maamulka Kalluumaysatadu u leeyihiin qorshahan ayaa yiri “ Is-kaashatooyinka wax kasta iyaga ayey ku xiran yihiin, wax badan bay fududayn doonaan in aan burcad-badeedu ku soo dhex dhuuman iyo xataa in ay la socdaan hadba is bedelka jira ayaa qayb ka ah howlaha laga doonayo.”
Kaluumaystada xeebaha Puntland ayaa sidoo kale la kulma dhibaatooyin xiriir la’aan ku salaysan iyadoo inta badan xeebaha lagu dhex waayo rag xirfadlay ah oo shaqo tagey, balse biyaha badda ay la tagaan deedna la waayo noloshooda iyo qalabkoodii intaba.
“58 magaalo oo shaqo kalluumaysi ka socoto ayaa ku taala Puntland, waxaa loo dirayaa dhamaantood kooxo arruurinaya macluumaadka rasmiga ah ee Kalluumaysatada, waxaa la marayaa nidaam aqoonsiga lagu bixinayo.” Agaasime Joocar ayaa sidaas ku tilmaamay baahinta qorshahan.
“20 ilaa 15 mile oo gudaha badda ah markay galaan ayaa khataruhu bilowdaan, doonta ayaa xumaata, mar mar jihada ayaa ka lunta, waa lummaan balse xiliyada qaar maydadkooda ayaa la helaa, waa wax jirta oo mar kasta dhacda” ayuu Ergo ku yiri Siciid Waaberi oo ka mid ah Kalluumaysatada Badey ee degmada Eyl.
Qorshaha cusub ee lagu illaalinayo Kalluumaysatada xeebaha Puntland ayaa waxaa ku jira dadaal qalab lagu siinayo xirfadlayda, waxaana la gudoonsiin doonaa qalabka GPRS-ka ee lagu wada xiriiro, taas oo sahlaysa in lala socdo xiriirka xirfadlayda ee badda u shaqo taga, sidoo kale waxaa qorshaha shaqo ku helaya dad wax ka yaqaana Technolajiyada casriga ah, sida ay sheegtay wasaarada Kalluumaysiga.
“Baadi goobka doonta iyo kalluumaystaha luma ayaa qayb ka ah mashruucan, doon kasta oo shaqo tagta waxaa la siin doonaa lambar iyo qalabka GBS-ka oo la saarayo doonta, waxaa la daba-geli doonaa halka ay joogto waa qorshe ay ka wada shaqayn doonaan ciidammada badda jooga iyo maamulka” ayuu yir Joocaar.
Agaasimaha guud ee la dagaalanka burcad-badeeda ee Puntland Cabdirisaaq Maxamed Dirir oo mar sii horaysay la hadlay idaacada ERGO waxaa uu sheegay in ciidammada NATO ee xeebaha ku jira ay diirada saaraan keliya dagaalka ay kula jiraan burcad-badeeda, taas oo sahasha in marar badan la qabtay Kalluumaysato loo maleeyey jirrida badda.
“Howl-galka Atlanta ee xeebaha Soomaaliya waxaa u fududaanaya in ay cadayn u helaan cidii Burcad-badeed ah iyo Kalluumaysatada, dhamaan Kalluumaysatada waxaan leenahay kaararka qaata hadhow idiima dacwoon karno” ayuu hadalkiisa ku sii daray Agaasime Joocaar.
Kooxaha is-kaashatooyinka gobollada oo dhowaan tababar uga furmay magaalada Boosaaso ee xaruunta gobolka Bari waxay tilmaameen in qorshahan uu noqon doono mid najaxa oo looga hortago khatar badan oo Kalluumaysatada la soo derista mar kasta oo ay badda u shaqo tagaan, weliba xiliyadii ay burcad-badeedu saldhigyada ku lahaayeen xeebaha Puntland.
Maamulka Puntland waxay sheegeen xogtii ugu dambaysay ee ay ka heleen xirfadlayda la waayo in ay ahayd kuwa laga helay xeebaha Jabuuti, “Saddex bilood ka hor Kalluumaysato badda ku luntay ayaa ku soo caariyey xeebaha Lowyo-caddo ee xuduudda Jabuuti waa mid ka mid ah khataraha joogta ah ee Kalluumaysatada.”
Cabdiraxmaan Maxamed Xaaji/MRS
