Hay’adda cuntadda iyo beeraha Qaramadda Midoobay FAO ayaa wadda mashaariic door ah ka socda Puntland, dhinacyada xoolaha, kalluumaysiga iyo beeraha ayaana ugu waaweyn dhinacyaday wax ka qabato. FAO ayaa sheegtay inay dhowaan bilowday hannaan shaqo lacag ku bedelasho ah, ayna ku hawl gelinayso muruq maal Soomaaliyeed oo goobo kala duwan ku sugan, kuwaasoo hawshay qabtaan loogu beddelayo lacag. Haddaba waxtarka iyo muhiimadda mashruucaan ayaa Ergo waxaa uga warramay Faarax Isaaq Maxamed oo ka tirsan FAO, waxayna weydiimuhu u dhaceen sidatan:
Waa maxay ujeedka laga leeyahay mashruucan?
Muhiimadda laga leeyahay waxay tahay xaqiijinta isku tiirsanaanta bulshada Soomaaliyeed ayagoo ka faa ideysanaayo shaqooyinka dakhli abuuris ah, helitaanka cunnada oo fududaaneysa iyo dib u habaynta waddooyinka taasoo horuumar badan uu ku xiran yahay.
Bal nooga warbixi Barnaamijka shaqo lacag ku baddelasho?
Ugu horreyntii waxan jeclahay in an caddeeyo farqiga u dhaxeeya mucaawano lacageed iyo muruq-malnimada marka loo eego gargaar ahaan. Mucaawino lacageedka waa marka qofka lacag la siiyo si uu ogu gato waxyabaha uu ubaahanyahay. Muruq-maalnimaduna waa marka qofka mudda kooban shaqo la siiyo, shaqadaaso uu ku heli karo lacag tasoo sameyn wanaagsan ku yeelan karto noolasha qofka sida wado bixinta iyo kanaal sameynta.
Yaa faaíidaysanaya?
Mashruucani waxaa badanaa lala beegsadaa dadka ku nool webiga jiinkiisa iyo waliba kuwa ku nool tuulooyinka. Heyádda FAO waxay isku dayeeysaa in 30% dadka la soo qoraayo ay yihiin dumar ama qoysaska aya dumarka masúul kayihiin. Heyáddu waxa kaloo begsaneysaa barakacayaasha dib ugu soo laabtey deegannadoodii ka dib marki ay barakiciyeen colaad iyo abaaaro.
Immisa Mashruuc ayaa idiin qorsheysan ee aad fulinaysaan?
Muruqmaalnimadu waxa ay ka kooban tahay ilo dhaqaalo oo kala duwan tasoo laga danleeyahay xaqiijinta isku kalsoonida shaqsiyeed. Sidaa daraadeed waxaa jiro shaqooyin dhanka beeraha, xanaaneynta xooolaha iyo ganacsiga. Mashruucan waxaa kale oo lagala danleeyahay dib udhiska waddooyinkii waxyeeloobay amaba duugoobey, qodista waro biyoodyo iyo jeexista kanaalo. Waxa sidoo kale tixgalin gaar ah aan siinaa barakacayaashi dib ugu soo noqdey deegaannadoodii, waxaan xaqiijinaa in ay dagaan ayna iskaafiyaan.
Sidee beey gacan uga gaysanaysaa yareynta saboolnimada?
Hadafka oogu weyn ee heyáda FAO ayaa wuxuu yahay in dadka soomaaliya gees ka gees kunool ay ufudadeyso helitaanka cunno. Sikastabo ha ahaatee mashruucan waxaa laga rajeynayaa in uu kor uqaado wax soosaarka heer qoyseedka, mashruuca waxa uuu dadka siiyaa fursado kale oo dhaqaale abuuris ah waxa sidoo kale uu kor uqaada ganacsiga xoolaha iyo wax soosaarka.
Dhinaca suuqyada Malaga yaabaa inay wax ka tarto?
Haa, dabcan dhaqaalaha heer deegaaneedka ah kor ayuu u qaadaya sababtoo ah lacagaha soo galayo awgood iyo isku celceliska dhaqaalaha deegaanka.
Ma noo sheegi kartaa caqabaddaha Barnaamijkan uu leeyahay?
Waxaan la soo kulanay guulo iyo carqaladooyin. Midkastana waxay aheyd mid ay heyádu wax kabarato. Waxa noo suurta gashay in an dib uhabeyno Wadooyinka deegaanada kale oo ay heyádu kafulisey mashruuca muruq maalnimada. Si kastabo ha ahaatee waxan wali nasoo waajaho dhibaatooyin sida nabbad galyo darro, colaado mararka qaar dhaco iyo guud ahan anigoo meela qaarkood aan gaari Karin
Mashaariicda noocaan ma sii wadi doontaan mise waa kuwa muddo gaaban ku eg?
Mashruucyadanoo kale waa qorshooyin mustaqbalka fog lagala dan leeyahay, waxaanu rajeyneynaa in anu bulshada muddo dheer wax u qabanno. Si arrinkan loo xaqiijiyo waxaanu sameynay guddi ka kooban deegaanka iyo guddiga mareynta mashruuca iyadoo meesha ay ka maqneeyn xoogagga ka taliya deegaanka. Arrinkan waxaa loo sameeyey si uu mashruuca u dabo dheeraado.
Sidee ayaad uga hortagaysaan inuusan musuqmaasuq dhicin?
Haya’dda FAO waxay ku dadaashaa in lacagaha iyo mucaawinooyinka kale ay dadkii loogu talagalay gaaraan, si sax ahna u gaaraan iyo waliba intii loogu tala galay ay helaan. Qodobbada ay heyáddu isticmaasho si ay uga hortagto maamul xumi iyo si ay u kordhiso kalsooni iyo caddaalad ayaa ah kuwa soo socda.
• Sameynta guddiyo sida guddiga kannaalada iyo kuwa wadda bixinta si loo dhawro waddooyinkii ay heyádda dib u habeysay.
• Heyádda waxaa ay shaqaaleysay dad la xiriiro muruq maaalyaasha iyo dadkii mucaawinooyinka la gaarsiyay si loo ogaado in ay heleen wixii loogu tala galay iyo in kale, shaqada ay qabteen muruq-maal yaasha , lacagihii ay qaateen iyo waliba deegaanada ay ka qabteen hawsha.
• Ololo wacyo galin oo laga sameeyo idaacadaha dalka Soomaaliya, waxan u sheegnaa mashruucyada markaa socda, deegaannada ay ka socdaan, is diiwaan gelinta, lacagihii ay qaadan lahaayeen iyo muddada mashruuca uu soconaayo
• Xawaaladaha ayaa lacagaha loogu diraaa
Dhamaad
