Lix bilood ka dib markii xaalad macluul looga dhawaaqay qeybo ka mid ah Soomaaliya , samafalayaasha ayaa ugu baaqaya caalamka inuusan illaabin codsiga afar milyan oo Soomaali ah kuwaasoo u baahan gargaar deg deg ah.
“Waxaynu awoodnay inaan xaalad macluul ka badbaadinno 500,000 kuwaasoo aan sanadkii hore ku jirin xaalad khatar ah,” sidaa waxaa yiri xiriiriyaha arrimaha bani`aaddannimada Soomaaliya ee QM, Mark Bowden. “Inkastoo ay jiraan xoogaa horumar ah oo laga sameeyay wax ka qabashada macluushii ka jirtay koofurta Soomaaliya sanadkii 2011, afar milyan oo qof oo ku sugan gudaha dalka ayaa u baahan gargaar deg deg ah, halkaasoo macluushu ay weli ku heysato illaa 250,000 Soomaali ah.”
“Horumarka si fudud ayuu u lumi karaa haddii aan wax qabad dheeraad ah la muujin. Xasaradaha ka jira Soomaaliya waa kuwa ugu weyn ee ka jira caalamka wayna sii socon doonaan illaa bisha September. Waxayna u baahan yihiin gacanta beesha caalamka iyo inay fiiro gaar ah u yeeshaan,” ayuu hadalkiisa sii raaciyay.
Hay`adaha samafalka ayaa codsanaya 1.5 bilyan oo doollarka mareykanka ah si loo badbaadiyo nolol badan dadka Soomaaliyeedna loo siiyo fursadda ah inay naftooda wax u qabsadaan mustaqbalka . Mashaariicda bani`aadannimo ee sanadkan loo qoondeeyay in gargaar deg deg ah la gaarsiiyo afarta milyan ee Soomaalida ah ee ugu nugul , sida cunto, biyo nadiif ah, adeegyada faya dhowrka iyo nadaafadda iyo adeegyada caafimaadka, halka qiyaastii 486 milyan oo dollar loo adeegsadaan doono sidii dadka ay uga soo kaban lahaayeen abaarihii dhaafiyay hantidooda.
“Taageeradii dhaqaale ee la huwiyay Soomaaliya ka dib markii sanadkii hore xaalad macluul looga dhawaaqay waxay saameyn weyn ku yeelatay xaaladaha bani`aadannimo,” ayuu Bowden yiri. “Tirada dadka bil walba helaya cuntada ayaa saddex jibbaar noqday 2.6 milyan oo qof. In ka badan 450,000 carruur ah ayaa laga daweeyay nafaqo darrada.”
Ka jawaab celinta abaarihii dalka ka dhacay ayaa sidoo kale wax ka qabtay inay faafaan cudurro sida shuban biyoodka iyo jadecada – in si waqtiyeysan oo wax qabad leh looga jawaab celiyo ayaa noqon kara kuwo saameyn leh, iyadoo ay jiraan caqabado kale oo bani`aadannimo oo ka jira Soomaaliya.
“Deeqdii la helay markii macluusha lagu dhawaaqy ka dib ayaa muhiim u ahaa wixii sanadkii hore lagu guuleystay, gaar ahaan tixgelintii saadaashii khubarada bishii July taasoo ahayd in xaaladda macluusha ee guud ahaan koofurta dalka ay ka sii dari doonto. Muddo bilooyin gudahood ah, ka jawaab celinta macluushaasi oo la sii labalaabay ayaa keentay in saddex gobol iyo kala bar hal milyan oo qof inay ka baxaan macluusha ” ayuu Bowden hadalkiisa sii raaciyay.
“balse waxaan u baahannahay inaan dadaalkeenna sii wadno si looga fogaado in ay sii socdaan abaaraha, macluusha iyo xasaradaha ka jira dalka .” ayuu yiri xiriiriyaha arrimaha bani`aadannimada Soomaaliya ee QM.
FM
