Hay`adihii yaraa ee dhowaan uu ururka Al-Shabaab ka mamnuucay gudaha Soomaaliya, ayaa joojiyay qeybinta cunto iyo miraha dalagga beeraha oo la siin jiray dad gaaraya 1.1 milyan oo qof oo ku sugan koofurta iyo bartamaha dalka.
“Xayiraaddan way sii socon doontaa illaa aan ka helno maamullada xukuma deegaannadaas oggolaansho ah inaan gaari karno dhammaan dadka gargaarka u baahan, sidaa waxaa warbixin la soo saaray ku yiri Patrick Vial, madaxa wafdiga ICRC ee Soomaaliya.
Iyadoo aan si gaar ah loo magacaabin ururka Al-Shabaab, oo iyagu xukuma inta badan koofurta iyo bartamaha Soomaaliya, ayaa warbxinta ICRC lagu sheegay in qeybinta gargaarka ee loogu talo galay 240,000 oo qof oo ku nool gobollada Shabeellada Dhexe iyo Galgaduud la joojiyay tan iyo bartamihii bishii December 2011.
“Waxaan dhab ahaantii raadineynaa iskaashi aan kala sameyno maamullada gudaha sidii aan u soo celin lahayn howlihii aan wadnay ee la xayiray ,” ayuu Vial hadalkiisa raaciyay.
Illaa saddex milyan oo qof oo ku sugan koofurta iyo bartamaha Soomaaliya ayaa u baahan gargaar bani`aadannimo sababtoo ah waxaa isugu darsoomay abaaro iyo dagaallo, 250,000 dadkaasi ka mid ah ayaa weli ku nool xaalado macluul, sida uu sheegya xafiiska QM u qaabilsan arrimaha bani`aadannimada.
Dhanka kale, afhayeenka xoogagga difaaca Kenya ee loo soo gaabiyo (KDF), oo bishii October gudaha Soomaaliya ka billaabay howl gallo milatari oo ka dhan ah kooxda Al-Shabaab ayaa codsaday gargaar bani`aadaannimo oo dheeraad ah si loo gaarsiiyo dadka ku nool deegaannada ay qabsadeen.
“Waxaan ugu baaqeynaa ururrada caalamiga ah ee leh awood ay gargaar ku soo gaarsiiyaan deegaannada ku jira gacanta KDF iyo ciidamada dowladda KMG ah ee Soomaaliya, inay si dhaqso ah ula soo gaaraan,” ayuu Maj Emmanuel Chirchir u sheegay wakaaladda wararka arrimaha bani`aadannimada u qaabilsan QM ee IRIN.
Wuxuu Chirchir sheegay in ciidamada Kenya , kuwa dowladda KMG ah ee Soomaaliya iyo ciidamada Itoobiya ay gacanta ku hayaan qeybo ka mid ah gobolka Gedo iyo qeybo badan oo koofurta ka mid ah.
“Deegaannada aan maamulno waxaa laga sameyn karaa adeegyo gargaar, sababtoo ah waxaan awoodnaa inaan ilaalo u sameyno shaqaalaha gargaarka, hay`adaha samafalka waa inay nagala tashadaan sida ugu wanaagsan ee loo damaanad qaadi karo ammaanka shaqaalaha gargaarka,” ayuu hadalkiisa sii raaciyay afhayeenka ciidamada Kenya ee galay gudaha Soomaaliya.
Afhayeenka OCHA Soomaaliya Russell Geekie, ayaa yiri “Go`aannada ku saabsan meesha howlaha gargaarka laga fulin karo waxay ku xiran tahay baahida iyo xaaladaha ammaanka, markaas samafalayaasha ayaa xaaladda indha indheyn kara.”
Sarkaal sare oo isagana samafalayaasha ka tirsan ayaa IRIN u sheegay : “”Hay`adaha gargaarka waxay wadaan qiimeynta xaaladaha ammaanka ee Soomaaliya iyo sidii ay uga howl gali lahaayeen meel walboo ammaan ah. Balse waxay mar walba ka fogaadaan in lala xiriiriyo koox walboo hubeysan .”
Xaaji Xiifow, oo ka mid ah dadka deggan magaalada Buurgabo, oo 90km u jirta xadka Kenya oo ay maamulaan ciidamada Kenya iyo kuwa dowladda KMG ah, ayaa sheegay in magaaladaasi aysan weli ka soo kaban saameynta abaarihiid daba dheeraaday, inkastoo roobab ay ka da`een dhowaan.
Xiifow ayaa sheegay in dadka magaaladaasi ku nool iyo barakacayaasha Buurgaabo uga yimid magaalooyinka kale, ay heystao xaalad cunno yaraan ah. Wuxuu sheegay in hay`ad gargaar oo halkaasi ka howl gasha aysan jirin.
Inkastoo magaalada ay haatan tahay mid nabdoon, wuxuu yiri Xiifow, “Ma cuni karno ammaan; waxaan u baahannahay wax aan cunno iyo caawin dhanka adeegyada caafimaadka ah “.
Warbixintan waxaa qortay wakaaladda wararka arrimaha bani`aadannimada u qaabilsan QM ee IRIN.
FM
