Xanuunka iyo caafimaadka waa wax xagga rabbi ka yimaada, hase ahaatee waxaa jira dadaal ay sameeyaan bani`aadamka kaasoo loogaga hortago xanuunnada soo wajaha bulshada. Faadumo Maxamed Xirsi, waa gabar 23-sano jir ah waxayna ay la ildarantahay xanuun muddooyinkan dambe lagu arkey dalka Soomaaliya oo googo`ku yimaada jirka bani`aadamka ah, kaasoo ay wax ka qaban waayeen Takhaatiirta Soomaaliya.
“Gabadha waagii xanuunka lagu arkey 10-bilood baa ka dambeeyey, dhareer baa lagu arkey marna nabar ayaa kasoo baxay bishinta Afka iyo sanka markiiba waa googo`dey.”
Aamino Axmed Shibiin, waa hooyada dhashey Faaduma waxayna inoo sheegtey in qoyskoodu uu yahay sabool reer miyi ah oo ku nool dhulka Buuralleyda ee u dhaxeeye degmooyinka Baran iyo Laasqorey ee gobolka Sanaag, aysanna awoodin lacag ay Takhtar ku geeyaan gabadhooda.
“Reer baadiyaan markii hore iska aheyn, wax walba gabadheyda oo baadiyaha laga qabto wey qaban jirtey, muddo hadda laga joogo wax dhan 10-bilood ayaa xanuunka ugu horreeyey, wax gubaya ayuu ahaa waan garan weyney.”
Faaduma, waxaa gogo`ay hilibka wajigeedii, waxaa lumey quruxdeedii waxaa naafoobey mid ka mid ah labadeedii lugood, mana aqoonsan karo qofkii horey u yaqiin, reerkeedu waxay keeneen hadda magaalada Boosaaso si ay ula tacaalaan caafimaadkeeda, hayeeshee Takhaatiirta ka howlgasha goobaha caafimaadka ayaa ka deyriyey wax ka qabashada marxaladda ay ku sugantahay Faaduma, laakin waxay sheegeen in wax looga qaban karo oo kaliya xanuunka haya gabadhan dalka dibaddiisa.
Xuseen Maxamed Ibraahim, wuxuu ka mid yahay ehellada gabadhan xanuunsan wuxuuna ka dalbadey umadda muslimiinta iyo cid kasta oo ka shaqeysa ban`aadannimada inay soo gargaaraan gabadhani la il daran xanuunka aan la aqoon.
“dhowr Takhtar baa la geeyey marba heer bey soo joogtey, aakhirkii ugu dambeeyey waxaa l akeeney Takhtarka Boosaaso, waxaa la geeyey Dhahar waxaa la geeyey Manhal, dhammaan waddanka waxba lagagama qaban karo ayey yiraahdeen.”
Ma jirto illaa xiliigan cid si rasmi ah isugu howshey wax u qabashada gabadhan la ildaran xanuun wax looga qaban waayey gudaha dalka, marka laga reebo ehelladeeda oo la kufaa dhacayo sidii ay dib ugu heli laheyd caafimaad gabadhooda, inkastoo qoysku uu sabool yahay.
Cabdiraxmaan Xirsi Cilmi waa adeerka gabadha xanuunsan mar uu la hadlayey Raadiyo Ergo wuxuuna yiri “Gaarisaarkeeda iyo masaariifteedaba kama adkin annaga, waxaan dadweynaha Soomaalida dal iyo dibadba aan uga codsaneynaa in ilaah dartii ay us oo caawiyaan gabadhani xanuunsan, beddelkeedna uu ilaahey wax kheyr qaba uu siiyo.”
Si kastoo ay ahaataba xanuunkan googo`a jirka bani`aadamka oo ah wax ku cusub gudaha dalka Soomaaliya, ayaa muddooyinkii ugu dambeeley lagu arkey deegaanno ka tirsan gudaha dalka, lamana oga cudurkan waxa sababa iyo waxa u daawo ah. iyadoo Faaduma oo kula ildaran xanuunkan gudaha magaalada Boosaaso ay ka naxeyso cid kasta oo aragta, gabadhan ayaa waxaa go`go`ay wajigeedii mana helin gargaar caafimaad oo dhammeystiran, taana waxay keentay in wajigeedii uu noqdo nabar qoyan oo dhacaan uu ka da`ayo, waxaana go`ay faruuryaha Afka, Sanka iyo daamanka waxaana yaraadey aragga indhaha, mana jirto cid u maqan iyo ceel uqodan
Axmed Somali/FM/MH
