(ERGO) – Boqol labaatan iyo saddex carruur ah oo si bilaash ah ku dhiganayay iskuulka Maandeeq oo ku yaalla xerada Badbaado ee magaalada Cadaado ayaa waxbarashada ka haray, markii waalidiintooda ay magaalada u direen, si ay ugu soo shaqeeyaan daruufo dhaqaale xumo oo ay wajahayaan darteed.
Jamiilo Ishkoow Cumar waa hoyada toddobo carruur ah. Afar ka mid ah ayaa gaaray xilliga waxbarashada, balse midkoodna ma aado iskuul.
Waxay Raadiyow Ergo u sheegtay in wiilka carruurteeda u weyn oo 13 sano jir ah ay sanadkii 2020 gaysay iskuul ku yaalla xerada, balse ay ka saartay bishii Janaayo ee sanadkan isaga oo dhiganayay fasalka toddobaad ee dugsiga dhexe, markii sida ay xustay looga maarmi waayay in uu qayb ka qaato maareynta nolosha qoyska.
Dhaqista baabuurta oo uu maalintii ka helo $2-$3 ayuu ku caawiyaa qoyskiisa. Wuxuu suuqyada magaalada wareegaa maalinta dhan inta faciis ay daruusta dhaganayaan.
“Dad masaakiin ah ayaan nahay oo barakac ah aabbana ma noo shaqeeyo, sidaas darteed ayaan dhahaa wax cunno laga dhigto soo raadi. Arrintaas waa idhibaysaa oo ilmahii faciisa ahaa wax ayay baranayaan, laakiin dhibkaas ayaa na haysta.”
Haweenaydan ayaa nolosha carruurteeda oo agoon ah ka maarayn jirtay dhar-dhaqis iyo qashin-qaadis ay xarun ganacsi oo magaalada ku taalla ay u qaban jirtay, balse hadda ay kari waysay, markii ay naafaysay abeeso ka qaniintay gacanta midig 21 bishii Diseembar ee sanadkii la soo dhaafay iyada oo habeen jiifta gurigeeda cooshadda ah.
Jamiilo oo aan helin wax daryeel ah ayaa gacanta ka naafoowday labo bil oo ay guriga taallay. Waxay sheegtay in aysan tagin xarun caafimaad dhaqaallo la’aan awgeed.
Wuxuu soo helo wiilka ayay ku wareejisaa tukaan xerada ku yaalla oo ay macaamiil la tahay, kaasi oo ay ka soo qaadato raashin ay hal mar oo ah habeenkii ay carruurta dabka u saarato. Waa halka il oo dhaqale ka soo galo qoyska inkastoo uusan baahida dabooli karin sida ay sheegayso.
“Mar kiilo bariis ah soo gad iyo waxii khudaar ah oo ay goyso. Mar labo dollar mar saddex dollar marba waxaan soo helno ayaan dabka saaranaa. Wax nolol noogu filan maahan, laakiin nafta ayaan iskaga celinaa.”
Qoyska Jamiilo waxay ka soo barakaceen deegaanka Qalaafe ee dowlad deegaanka Soomalida, halkaas oo ay abaar uga leysay 150 neef oo ari ah 2017. Muddo shan sano ah oo ay qoyskan xeradan ku sugnaayeen waxay sheegtay in ay iyadu u halgamaysay korinta carruurteeda, balse sanadkan ay gabtay kaalinteedii, naafo nimada soo gaartay darteed.
Jamiilo oo kaliya maahan waalidiinta carruurtooda magaalada u dira ee waxaa ka mid ah Xamdi Xuseen Ciise oo iyaduna uu u shaqo tago wiil 11 jir ah. Xamdi oo kaligeed korisa lix carruur ah oo lagu furay ayaa wiilka iskuulka ka saartay bishii Janaayo ee sanadkan, markii uu u gadmi wayay sanbuus ay wareejin jirtay xerada.
Suuq xumo ayaa ku dhacday shaqadeeda sanbuus gadidda oo ay soo wadday muddo sanad iyo bar ah. Waxay ka heli jirtay lacag u dhaxaysa $5-6.
Waxaa intaas u dheer in labo gabdhood oo wiilka ka yar ay iskuulka tagi waayeen, markii ay awoodi waysay dharka, buugaagta iyo qalimaanta ay wax ku baran lahaayeen. Arrintaasi waxa ay muruggo ku abuurtay Xamdi.
“Walwal ayay igu haysaa arrintaan. Habeen maba hurdo waxaan isdhahaa wiilkii wax ma barto oo booskii aabbe ayuu galay aniga waxaan rabi lahaa in uu wax ii barto naftiina waa nahaysaa waxbarashadiina waa rabnaa cunnadiina waan rabnaa. Labadaba haddii nalaka caawin lahaa carruurta iskuulka waan u dayni lahaa.”
Qoyska Xamdi ayaa xerada soo deggay bishii koobaad ee sanadkii hore, markii uu ka dhamaaday ari 70 neef ah oo ay ku dhaqanayeen deegaanka Galinsoor ee Gabolka Galgaduud. Tan iyo markaas waxa ay xustay in xaaladooda nololeed ay ka sii daraysay walow ay markan ugu liidato.
Wiilkeeda oo waxbarashada uga haray fasalka lixaad ee dugsiga dhexe waxay rajaynaysaa in marka uu gaaro da’da 15 jir in ay ka joojiso shaqadan caseeyeyaha dibna uu u billaabo waxbarashadiisa haddii ay qoyskooda ay helaan kaalmo ama ay gaaraan heer isku filnaansho ah.
Maxamed Xaaji Biir oo ah maamullaha iskuulka Maandeeq ee xerada Badbaado ayaa sheegay in labadii sano ee u danbaysay ay soo badanayeen ardayda iskuulka uga haraya shaqada ay qabtaan. Waxa uu sheegay in tan iyo bishii koobaad ee sanadkan ay iskuulka ka hareen 123 arday halka ay dhigtaan 158, taasi oo muujinaysa in ku dhowaad bar ardaydii iskuulka ay iskaga tageen.
Waxa uu sheegay in mar walba ay dadaal ku bixiyaan sidii waalidiinta ay ugu dhira galin lahaayeen sidii ay carruurta iskuulka ku keeni ahaayeen, balse aan waxba isbeddelin. Waxa uu rajo xumo ka muujinayaa in ay xitaa dib u soo laaban doonaan, maaddama ay barteen in ay shaqaystaan.
