(ERGO) – Lix iyo toban qof oo dhuxusha ka ganacsada ayaa la xiray 11 bishan Agoosto, kaddib markii lagu eedeeyey inay jareen dhir qoyan oo jaristoodu ka mamnuuc tahay Somaliland. Howlgalka dadkaas lagu soo qabtay oo ay wadajir u fuliyeen ciidamada booliiska oo kaashanaya wasaaradda deegaanka, ayaa sidoo kale lagu baabi’iyay 42 goobood oo dhuxusha lagu shido oo ku kala yaalla gobollada Sanaag iyo Togdheer.
Gobollada howlgalka laga sameeyey ayaa ah kuwa ugu badan ee hadda lagu jaro dhirta qoyan ee dhuxusha laga sameynayo, sida uu Raadiyo Ergo u sheegay isu-duwaha wasaarada deegaanka iyo horumarinta reer miyiga Somaliland Farxaan Saleymaan Gaas.
Taliyaha booliiska gobolka Saraar ee Somaliland Xuseen Cabdi Caateeye ayaa Raadiyo Ergo u sheegay in ragga dhuxusha shidayay oo ay soo qabteen 11-kii bishan Agoosto ay maxkamad soo taagayaan. Iyadoo hadda lagu hayo saldhigga booliiska ee degmada Caynabo.
Dadka la xiray waxaa lasoo qabtay iyagoo dhir gubaya, sida uu sheegay Xuseeen Cabdi oo intaas ku daray inay jireen digniino hore oo ay ugu baaqayeen joojinta xaalufinta deegaanka.
Sidoo kale waxaa jiro wacyigelin joogto ah ay wasaaraddu u sameyso dadka ku nool deegaannada dhirta lagu shido, waxayna dadka kula hadlaan goobaha dadka isugu yimaadaan iyo dugsiyada dowlada ee ku yaala deegaanada ay ololaha ka wadaan.
Wasaarada deegaanka Somaliland oo kaashanaysa ciidamada booliiska ayaa jarista dhirta ka joojisay gobolladaan bishii koowaad ee sanadkii 2016-kii, laakiin waxay dib uga billaabatay sanadkii hore ee 2017 oo abaaro ay ka jireen Somaliland, waxaana jarista dhirta ku lug leh dadka xooluhu ka dhammaadeen oo dhirta u dhuxuleynaya si uga ganacsadaan, sida uu sheegay isu-duwaha wasaaradda eegaanka Somaliland.
Ma jiro wax qorsheyaal ah ama xirfad baddelid ay wasaarddu u sameynayso dadka dhirta guba oo ah xoolo-dhaqatadii abaaraha ku cayroobay, sida uu sheegay Farxaan.
Guuleed Cabdillaahi Cismaan oo ah 24 jir ku nool tuulada Yadanta oo ka tirsan gobolka Sanaag ayaa ka mid ah dadka dhirta shido si ay dhuxul uga sameeyaan. Wuxuu dhirta la gubo ee dhuxusha laga sameeyo ka ganacsanayay muddo sanad iyo labo bilood ah.7-dii bishaan Agoosto ayaa laga baabi’iyay labo goobood oo uu dhirta ku shidayay. Raadiyo Ergo ayuu u sheegay inuu waayay shaqo kale oo uu qabto, marki ay abaarihi ku xoolo beeleen qoyskiisa oo miyiga Yadanta ku dhaqan jiray boqol neef oo geel ah oo abaarti ay dhaafisay.
Godkii dhuxushu ugu xareysneyd ayay ciidamadu dab qabadsiiyeen si ay dambas u noqoto. Wuxuu sheegay in markii uu arkay gaadiidka ciidamada booliiska uu ka baxsaday goobta oo uu duurka galay si aan loo qabanin.
Lacagta uu ka heli jiray shaqada dhir gubista ah waxaa ku tiirsanaa shan carruur ah oo ay walaalo yihiin iyo labadiisa waalid.
Halki kiintaal ee dhuxul ah ayaa laga siisan jiray 30,000 shilin Somaliland ah una dhiganta $3 doolar. Guulee ayaa sheegay inuu ogaa inay dambi tahay qofkii lagu arko isagoo dhir jaray laakiin ay ku khasabtay duruufta nololeed ee haysata qoyskooda, taas oo ah in maalmaha qaar aanay helin cunno karsan.
Guuleed waxaa lagu leeyahay $190 oo ah lacagtii uu ku iibsaday dhuxusha ay ciidamadu ka baabi’iyeen, taas oo uu ka welwelsan yahay halka uu ka keeni doono. Wuxuu sheegay gubista dhirta oo marka uu dhuxuleeyo oo Puntland u iib gayn jiray ay ku tiirsanayd nolosha qoyskoodu.
Guuleed ayaa sheegay in uu joojinayo gubista dhirta haddii loo sameeyo shaqo-abuuris uu ku maareeyo nolosho qoyskooda inuu iska daynayo dhir jarista iyo ka-ganacsiga dhuxusha, wuxuuse sheegay inuu sii wadi doono haddaan fursaddaas laga caawinin.
Baarlamaanka Somaliland ayaa bishii afraad ee sanadkii 2017 ansixiyay xeerka ilaalinta duur-joogta, dhirta iyo daaqa kaas oo dambiile ka dhigaya qof kasta oo lagu qabto isagoo dhir goynaya, wuxuuna dhigayaa qofkii hal geed jara in lagu ganaaxayo saddex milyan oo shilin Somaliland ah una dhiganta $300 oo doolar iyo saddex bilood oo xarig ah.
Madaxwaynihii hore ee Somaliland Axmed Maxamed Siilaanyo ayaa saxiixay xeerka ilaalinta duur-joogta, dhirta iyo daaqa bishii shanaad ee sanadkii 2017, waxaana tan iyo waqtigaas lagu qaaday 25 qof oo ahaa dadka ka ganacsan jiray dhuxusha. Saddexdii eedeysane ee u dambeeyay waxaa 14-kii bishii Juun ee la soo dhaafay lagu xukumay maxkamadda rayidka Maroodi-jeex ee magaalada Hargeysa, sida uu Raadiyo Ergo u sheegay agaasimaha waaxda ilaalinta dhirta iyo daaqa ee wasaarada deegaanka Somaliland Axmed Aadan Cumar.
