Nolosha bulshada Soomaalida ayaa waxay ku tirsan tahay xoolaha ay dhaqdaan reer miyigu, xooluhu waxay door sare ka yihiin samaynta dhaqaalaha iyo dhaqdhaaqa lacagta ee maalin walba, waana xadaaradda ganacsiga ee dhex marta reer miyiga iyo reer magaalka, sidoo kale ganacsatada reer magaalka iyo kuwa dibedda.
Nuur Maxamed Faarax wuxuu leeyahay xoolo isugu jira geela iyo ari uu ku dhaqado degmada Suni-jiif oo uu beer ku leeyahay, aniga oo aan xoolahayga iibin ayaan ku maareeyaa adeegyada guriga looga baahan yahay sida raashinka, waxbarashada carruurta midda dugsiyada qur’aanka iyo waxbarashada nidaamiga ah ee iskuulaadka.
“Caanaha geela laga liso ayaan qaar u iib geeyaa magaalada si aan lacag uga helo aan ku dabaro noolasha reerka, qaarna carruurta ayaa cabta lama soo koobi karo faa’idada caanaha geela waxay galaan dhigaal waxaa lagu daweeyaa cudurada qaar.” ayuu yiri Nuur.
Hooyooyinka reer miyiga ayaa macno walba u sameeya wax soo saarka xoolahooda, Nadiifo cabdullaahi Xaaji Maxamed nolosheeda inta badan ayey ku qaadatay miyiga, haatan oo ay magaalada Garoowe joogto waxay maalin walba iibisaa in ku dhow 50 litir oo caano ah oo qaarkood laga soo lisay xoolaheeda.
“Caanuhu waxay leeyihiin fursado dhaqaale badan looga samayn karo, dadka reer miyiga ah caanaha ariga dhiishay ku garooriyaan markay ariga ka soo lisaan kadib haanta wayn bay ku shubaan oo way lulaan ciir ayay noqdaan burcad ayaa marka meeshaa kasoo baxay. Burcadka ayaa la shiilaa caanooyo iyo miid bay u kala saaraan, marka miidda waa la kaydiyaa oo subag ayey noqotaa waana la iib gayaa ama cuntada ayaa lagu darsadaa caanooyadana carruurta ayaa cabta.” Ayey tiri Nadiifo.
Nadiifo ayaa sheegtay in caanaha geela ay ka faa’ido badan yihiin kuwa warshaduhu sameeyaan oo ilamaha marka lagu habo caano geel wuxu ka jir iyo korriin fiican yahay ilamaha kale, qofka xanuunasan ayaa la siiyaa oo jirka ayey qaboojiyaan.
Qiimaha caanaha wuu is bed beddelaa balse faa’iidada ay reer miyigu ku qabaan marnaba isma bedelo, barwaaqada waxay keenaan caano badan oo ay ku iibsadan qiimo jaban jiilaalkana waxay keenaan caano yar oo ay ku iibsadaan qiimo adag. Garoowe oo kale. Marka caanuhu yaraadaan xilliyada jiilaalka ah qiimahoodu wuxuu gaadhaa ilaa 40.000 oo shilin oo u dhiganta 2 dollar, xiliyada barwaaqadase litirku wuxuu ka yar yahay 1 dollar.
Nuur Faarax oo ah 60 jir ayaa sharaxaya waxyaabaha ay ku fiicanyihiion caanaha geela,” waa iidaanka raashinka, waa cabitaanka ugu macquulsan, waa baxnaanada dadka xanuunsan ee guryaha jiifa, Waa dawadda dadka jaban ama kuwa kale ee nafaqada u baahan, marka lama soo koobi karo faa’idooyinka laga helo caanaha. Ayuu yiri.
Cabdiraxmaan Maxamed Xaaji/FO
