(ERGO) – In ka badan boqol rag ah oo danyar iyo barakac ah, kuna nool Dhuusamareeb ayaa ku filnaaday nololsha reerahooda, markii ay billaabeen in ay ku shaqaystaan mooyooyinka feekoonta oo ay daymo ku qaateen.
Raggan oo shaqadan ku soo badanayay muddo afar bil ah ayaa si isku mid ah uga hela dhaqaale ay uga soo kabteen xaaladdo adag.
Xasan Yaasiin Cabdullaahi oo ka mid ah wuxuu si buuxda u maareeyay nolosha reerkiisa oo barakac ku ah deegaanka Xananley oo dhuusamareeb hoos tagta.
Wuxuu maalinle u shaqaystaa lacag u dhexeeya $10 illaa $15 oo faa’iiddo ah. Dhaqaalahaas ayaa u sahlay in uu arrad-tir, biyo iyo cunno ku filan uu u awoodo qoyskiisa oo shan qof ah.
Waxay ka soo kabteen nolol xumo badday in ay hal waqti dabka shidan waayaan.
“Markii hore waqtiyadda qaar waxaa laga yaabay in hal toddobaad guriga iska jooga oo aniga iyo carruurta isku kor baahanno, laakiin hadda mootadaas baan wataa. Gu’ iyo jiilaal ayay kala tahay nolashii hore iyo tan maanta.”
Qoyska Xasan ayaa hadda si buuxda uga soo kabtay nolol-xumo ay muddo wajahayeen, markii roob la’aan soo jirtay labo sano uu kaga dhamaaday 80 ari ah oo ay noloshoodu ku tiirsaneed.
Wuxuu xusay in ku shaqaysiga moodata uu kula taliyay in ay daris yihiin oo kaga horreeyay. Wxuuu sidoo kale baray wadisteeda taas oo dhiiragelin u noqotay.
Wuxuu ku iibsday $800 oo uu dayn kaga qaatay dad ay qaraabo yihiin oo ku nool dhuusamareeb.
Ninkaan ayaa tilmamay in uu maalintii saddex illaa afar jeer u baxo deegaanada Laas-xaadow, Bohol, Gal-xamur, Faragooy oo dhamaan uu ku leeyahay macaamiil uu u geeyo adeegyada ay u baahan yihiin sida raashinka iyo biyaha.
Shaqadaan muddada uu waddo darteed waxaa u suuroobay in uu iska bixiyo dayntii uu ku qaatay muudata wuxuuna tilmamay in hadda uu leeyahay qorshayaal cusub oo uu doonayo in uu kordhiyo gaadiidkiisa maaddaama uu ka arko fursad fiican.
“Bishiiyoo kale waxa kusoo gallo ayay ku xiran tahay, anigu bishii Kontan doolar ayaan meel dhigtaa.”
Xasan in uu maareeyay nolosha qoyska waxaa u dheer in sidoo kale uu markiii ugu horraysay waxbarasho ku daray saddex ka mid ah carruurtiisa.
Wuxuuu geeyay iskuul ku yaalla deegaankiisa oo horay dhaqaale xumo uu ugu dari waayay isaga oo bille uga dhiiba $20 isku darkooda.
Ninkaan ayaa tilmaamay in sidoo kale uu qorshaynayo in reerkiisa uu u soo raro magaalada Dhuusamareeb oo uu rabo in uu uga dhiso labo qol oo jiingad ah.
Si uu u dhiso gurigaas wuxuu bil kasta meel dhigaa $50 isaga oo hadda kaydiyay lacag dhan $400. Wuxuu aaminsan yahay in uu ka bixi karo nolosha magaalada maaddaama dhaqaala soo gala uu ku filan yahay.
Dhamaan ragga ku shaqaysta mootooyinkaan ayaa si isku mid ah u hela dhaqaalaha beddelay hab nololeedka qoysskooda. Cabdimahad Maxamud Xasan muddo afar bil ah oo uu shqaynayo wuxuu kasbatay boqolaal macaamiil ah oo uu joogto ugu shaqeeyo.
Ninkaan oo horay u ahaa xoogsade dhismaha guryaha kaga shaqaynayay magaalada Dhuusamareeb aana heli jirin wax ku filan nolosha qoyskiisa ayaa arrintan u noqotay fursad uu mahdiyay.
Wuxuu sheegay in ay kaga dhib yar tahay kana dhaqaale badan tahay.
“Waxaad qof gacantiisa ka sugta iyo waxaad adigu nolashaada ku maarayso farqi wayn baa u dhaxeeya. Bini’aadanka baryihiisa dhibaato ayay leedhaay wanaag malahan.”
Cabdimahad ayaa sheegay in qoyskiisa oo ka kooban todobo qof ay hadda si joogto ah u helaan cunno ku filan. Sidoo kale wuxuu ka soo raray duleedka magaalada oo ay barakac ku ahaayeen muddo sanad ah isaga oo guri labo qol ah uga kireeyay gudaha magaalada, kaas oo bishii uu ka dhiibo $30.
Wuxuu sheegay in ay ka soo kabsadeen nolol xumo ay wahayeen labaddii sano ee la soo dhaafay oo si tartiibtartiib ah ay u sii dhamaanayeen tiro arri ah oo noloshoodu ku tiirsaneed. Waxaa isku raacay cudurro aysan aqoon iyo daaq la’aan.
Ninkaan oo maalintii shaqaysta ugu yaraan $10 ayaa xusay in uu u kala qaybiyo masruufka reerka iyo in uu iskaga gudo daymo lagu lahaa.
Waxa ugu wayn ee uu bixinteeda ku hawlan yahay ayaa ah kun dollar oo uu mootada ganacsato uga daynsaday iyo $800 oo uu horay raashin ugu qaatay intuusan shaqadaan billaabin.
“Dayman badan ayay iska bixiyay bakhaaro aan raashin ka qaatay oo kale, wuxuu iskugu jiray raashin xoola iyo mid dad ba la siiyay ayaan ku qaatay oo waraaqa badan iga qornaayeen lacag dhan $1,000.”
Cabdimahad ayaa sheegay in shaqadiisa uusan ka maarayn qoyskiisa oo kaliya ee sidoo kale uu caawin joogto ah siiyo shan reer oo ay qaraabo yihiin kuwaas oo miyiga ay ka soo wada xaroodeen.
Ninkaan oo ah 30 jir noloshiisa oo dhan ku soo qaatay miyiga ayaa xusay in shaqadaan ay u herseeday noloshii ugu wacneed ee abid soo marta. Wuxuu tilmaamay in markii hore ay ku dhalatay ka dib markuu arkay dad badan oo ku shaqaysanaya.
Reer guuraaga oo fahmay adeegeeda ayaa si joogto ah ugu xirmaya mootada. Maxamuud Xaashi Culusow oo ku nool deeganka Bali-hogol oo Dhuusamareeb dhanka barri kaga beegan 20km wuxuu kamid yahay dadka reer miyiga ah ee macaamiisha joogtadda ah u ah raggan.
Wuxuu tilmaamay in uu ku xushay adeegga ay degdegga ugu keenayso iyo qiimaha yar ee uu awoodo oo ay ka qadayso. ka hor wuxuu tilmamay in uu lahaa awr uu rarka ku soo qaato balse hadda ay noqdeen caato aan rar galin taas oo ku qasabtay in uu mootada adeegsado.
Roob yarida daba dheeraaday ee soo jirtay sanooyinkiii ugu dhanbeeyay ayaa sababtay u weecdaan dhinaca ku shaqaynta mootooyinka loo yaqaano Faakoon.
