Kiiska Caasho: Ma laga yaabaa in Saynisku wax ka badalo cadaaladda Soomaaliya?

1
338
Shaybaar
Daahfurkii xarunta baaritaanka hidda-sidaha ee Garoowe sanadkii 2017 / Cabdiraxmaan Maxamed/ Radio Ergo.

(ERGO) – Maxkamad ku taala Soomaaliya oo cuskatay caddaymo ku tiirsan DNA ayaa xukuntay saddex nin oo kufsi naxdin leh u geystay gabar yar, arrintaas oo bedeli karta mustaqbalka hannaanka caddaaladda ee dalka.

Saddex garsoore oo fadhiyay maxkamadda derejadda koowaad ee Garowe ayaa 12kii bishan May waxay dil ku xukumeen saddex nin oo ku eedaysan kufsiga iyo dilka Caasho Ilyaas Aadan oo 12 jir ah.

Caasho ayaa gudaha Gaalkacyo loogu geystay kufsi iyo dil kadibna waxaa maydkeeda la soo dhigay meel aanan ka fogayn gurigooda bishii febraayo.

Waa markii ugu horraysay ee Soomaaliya baaritaan dheecaan ayadoo la isticmaalaayo hidde-sidaha loo yaqaano DNA.

Dheecaanka (DNA) oo qaadday hay’adda baarritaannada Saynidka ee Garowe ayaa gundhig looga dhigay dacwadan oo ahayd mid culus.  Shaybaarkan oo la furay sannadkii 2017 oo ay taageeraan dowladda Sweden iyo hay’adda UNFPA ayaa fududeeynaya cadaymaha dacwadaha noocaan ah oo ay adkayd in la helo markii hore.

Xeer-ilaaliyayaasha ayaa u sheegay maxkamadda in cadaymaha DNA-ga ee laga qaaday goobtii uu falku ka dhacay, raggii lagu tuhunsanaa iyo dharkeedii ay is-waafeqeen.

Qareenka difaacayay saddexda eedaysane, Mustafe Maxamed Jaamac ayaa u sheegay Raadiyo Ergo in ay qaadanayaan racfaan ka dhan ah xukunka.

Wuxuu sidoo kale sheegay caddaymaha shaybaarka ee maxkamaddu loo soo bandhigay ay yihiin kuwa aan la aqbali karin, maadama uu saluugsan yahay hannaankii la maray.

“Baaritaanka hidde-sidaha (DNA test-ga) kalsooni daro baan ka muujinaynaa, annagu markii hore meesha goobjoog kama aannu ahayn” ayuu yiri Mustafe. “Meesha waxaa la yiri waxaa ka dhacay kufsi,  muwakiliintayadu (eedaysanayaasha) la yiri waa geysteen oo maxkamaddu baadil ku xukuntay.”

Hay’adda Baarritaanada Sayniska ee Garowe waxay awood farsamo u leedahay in ay aruuriso dheecaannada DNA isla markaana kaydisa, laakiin waxay dibedda u dirtaa dheecaanka ay kaydiso si cadaynta loo helo.

Dadweynaha ayaa baraha bulshadda ku qorayay “Caasho caddaalad ha hesho”, arrintaas ayaa keentay in maxkamaddu ay  dacwaddu ka dhigto dhagaysi-dadweyne.

Naciimo Muuse oo ah saxafiyad u ololaysa xuquuqda aadanaha ayaa sheegtay in

kiiskaan in uu wax badan ka badalaayo shaqaaqooyinkla kufsiga cabsina ku beeri karto dadka gaysto falalkaan gurracan.

“Sidoo kale waxay farriin adag u tahay, waxa ugu muhiimsan ee laga baran karaana ay tahay eedaysanayaasha u xiran falalkan oo kale iyo dadka kale oo damacsan in ay falal noocaan ah geystaan markay arkaan raggii ka horeeyay ee lagu soo eedeeyey kiiskii aadka u cuslaa oo la xukumay oo aan loo jixin jixayn,” ayay tiri.

Qareenka Xafiiska Difaaca Xuquuqda Aadanaha Puntland, Abdiweli Siciid Xaaji ayaa sheegay in ka qaybgalka dadweynaha dacwadaha noocaan ah ay abuurayso kalsooni iyo daah-furnaan caddaaladeed.

“Kiiskaan oo kale, wuxuu muhiim u yahay in dadka ku dhiiranaya ama ka fekeraya falalkaas, in ay dareemaan ciqaabta ay leedahay kana waantoobaan waxyaabahan oo kale, marka ay xukunkan ka arkaan baraha bulshadda” Ayuu yiri Cabdiweli.

Maxkamadda ayaa amartay in saddexda nin ee ku xukuntay dilka in ay ku fuliso dowladda  meel fagaara ah.

labadii bishii Maarso, maxkamadda Garowe ayaa dil ku xukuntay shan dhalinyaro ah oo kufsaday gabar 14 jir ahayd. Balse maxkamadda racfaanka ayaa khafiifisay kana dhigtay xabsi u dhexeeya 15 ilaa 200 sano.

Post your comments

1 COMMENT

  1. Mugdi ayaa la isugu soo dhuuntay DNA waa sharci waafaqsan sayniska diiniyana ma diidayso technologyada qarniga 19aad waxase mudnaanta leh in la mariyo waajibaad xataa haddii aysan ahayn dad u edabsan modern technology ha lugu fuliyo shuruucda somalia

Jawaab ka bixi

Please enter your comment!
Please enter your name here